سه شنبه, 18 تیر 1398 23:41

ذهن خلاق هزاره سوم

دانش آموزان هزاره سوم می توانند دنیا را تغییر دهند، چون آنان یاد گرفته اند با نبوغ، احساس، لبخند و اندیشه زندگی کنند. زندگی‌ای که در پرتو ایمان، خلاقیت، شور و اشتیاق به تحول به دست می آید.
 
مهارتهای تفکر خلاق قابل آموختن و یادگیری است. بچه‌ها اگر از دوران کودکی با مسائل خلاق مواجه شوند، می توانند به مرور در جاده نبوغ قرار گیرند. تفکر خلاق بچه ها را متفاوت می سازد و آنان را برای زندگی بهتر آماده می کند. برای روشن کردن ذهن خلاق یا جوشش نبوغ، می توان فعالیت های بسیاری انجام داد. یکی از فعالیتها، همانطور که اشاره شد تقویت تفکر واگرا و حرکت و چرخش ذهن بچه ها در حوزه های گوناگون است. اما برای آنکه کلاس پویایی داشته باشیم، معلمها ملزمند وقت و دقت فراوانی برای رشد تک تک بچه ها بگذارند. البته کوشش معلم ها بدون همراهی والدین به جایی نخواهد رسید. پدر و مادرها باید فضای خانه را برای رشد کودکان مهیا سازند. مدرسه و خانه محیطهایی هستند که بچه ها در آنها می توانند به خود شکوفایی برسند.
 
یکی از راههای رسیدن به خلاقیت عملی نوشتن ایده های مختلف بر روی کاغذ است. یکی از تمرین های کلاسی که می تواند به رشد ذهنی بچه ها کمک کند ثبت و نوشتن ایده هاست. از بچه ها می خواهیم به عنوان تکلیف شب، هر یک به مکانی که دوست دارند بروند و با یک قلم و کاغذ در مورد یک موضوع مشخص هر آنچه به ذهنشان می رسد، بنویسند. نوشتن ایدهها، لازم است به یک عادت روزانه برای دانش آموزان تبدیل شود. آنها باید هر روز همانند صبحانه خوردن، خوابیدن و ورزش کردن، به تولید ایده های گوناگون و نو بپردازند. معلمها نیز باید هر روز در کلاس ها از بچه ها بخواهند ایده های نو را خلق کنند. تولید ایده هرگز به معنای منحصر به فرد بودن آنها نیست. مهم این است که هر کس باورها، ایدهها، احساسات و تفکراتش را بر روی کاغذ بیاورد، بدون آنکه احساس بد یا ضعف کند.

یکی از مشکلات دانش آموزان در کلاس‌ها این است که توانایی و اراده بروز نظریات خود را ندارند. بسیاری از آنها از این موضوع در هراسند که نظریات و یا گفته های آنها مورد تمسخر و عدم تأیید سایر دوستان و معلم ها قرار گیرد. اما تجربه ثابت کرده که اگر ما به تصورات و خیال های افراد پر و بال بدهیم و آنها را در اجتماعات خلاق قرار دهیم، یقینا رشد خواهند کرد. انسان موجودی با تواناییهای عظیم و شگفت انگیز است، توانایی هایی که می تواند امکان درک، اندیشه و احساس بالاتری را به وی اهدا کند. موانع زیادی بر سر راه ایده پردازی وجود دارد، که البته بخشی از آنها را در فصول قبل توضیح دادیم اما یکی از موانع جدی، اندیشه های قبلی و یا نظام فکری و سنت های یک جامعه است. وقتی مردم به یک رفتار یا قضیهای عادت کردند، طبیعتا تغییر آنها کاری دشوار و بعضا غیرممکن است.
 
تغییر ایجاد کردن در یک جامعه ایستا و تبدیل آن به یک جامعه پویا نیاز به مبارزه، تلاش و صبر فراوانی دارد. یکی از راههای شکستن انحصارات فکری، تغییر و جابه جایی افراد در مسئولیت‌ها و مشاغل مختلف است. مثلا می توان در کلاس درس یک روز یا برای مدتی به بچه ها اجازه دهیم تا آنها به جای معلم ها قرار بگیرند و مدیریت کلاس را در دست گرفته و شروع به درس دادن به سایر بچه ها کنند. این کار چند نتیجه مثبت خواهد داشت:

الف: روحیه مدیریت را در بچه‌ها تقویت می کند. ب: ترس و اضطراب را در فضای کلاس در هم می شکند. ج: انحصار و نظام سنتی قدرت در مدرسه را از بین می برد و دانش آموزان نقش یک معلم را تجربه می کنند. اما از همه اینها گذشته تغییر و جابه جایی معلم ها و دانش آموزان باعث ایجاد فضای آزاداندیشی در کلاس می شود. آنها می توانند در چنین فضایی کلاس را به آن سمتی که دوست دارند پیش ببرند و چه بسا که این کلاس از لحاظ بهره آموزشی چیزی کمتر از کلاسی که معلم ها در آن تدریس می کنند، نباشد. اما آنچه این کلاس را به یک واقعه کم نظیر تبدیل می کند، ایجاد فضای باز ذهنی و آزاداندیشی و شکستن قالبهای همیشگی و سنتی است.
 
یکی از معمول‌ترین و معروف ترین تکنیکهای شکوفایی خلاقیت، تکنیک طوفان فکری است. به کار بردن این تکنیک، بدون شک یکی از بهترین و ضروری ترین روش های آموزش خلاقیت در کلاس درس است. این تکنیک برای اولین بار توسط اسبورن در سال ۱۹۳۸ مطرح شد و امروزه به طور گسترده ای در جهان مورد استفاده قرار می گیرد. اگرچه این تکنیک تنها تکنیک خلاقیت شناخته شده در جهان نیست اما بدون شک یکی از کاربردی ترین و مؤثرترین تکنیکهای شکوفایی خلاقیت و تولید ایده محسوب میشود. اگر ما بخواهیم مدارس را به کارخانه های تولید ایده تبدیل کنیم، باید روش هایی برای آموزش در کلاس اتخاذ کنیم.
 
طوفان فکری هر چند به تعبیر برخی از متخصصان با مشکلاتی روبه رو است ولی همچنان می توان از آن به عنوان یک روش مناسب استفاده کرد. طوفان فکری بدون شک یکی از بهترین روش ها برای خلق مضامین نو و ایده های بکر است. در زمینه اجرای این تکنیک رعایت چند نکته اساسی و اجباری است (162- 2002 : 160 ,Hisrich). در طوفان فکری انتقاد ممنوع است و هیچ کس اجازه ندارد که از ایده های دیگران انتقاد کند و یا به دیده تردید نگاه کند. چرا که انتقاد می تواند باعث خودسانسوری یا تحریف فرد در ابراز نظریاتش گردد. در حالی که در یک فضای خلاق باید هر فرد بتواند نظریاتش را بدون هیچ ترس و واهمه ای ابراز دارد.
 
در روش طوفان فکری هر قدر افراد ایده های بیشتری تولید کنند، شرایط کار بهتر میشود. در واقع در این روش کمیت ایده ها مهم است نه کیفیت آنها. این که هر چه تعداد ایده ها بیشتر باشد، احتمال این که فرد بتواند ایده هایی با مضمونهای بهتر ارائه دهد، افزایش می یابد.
 
یکی دیگر از ویژگیهای طوفان فکری ایجاد فضای چرخش آزاد اطلاعات است. این قاعده به ما می گوید هر فرد می تواند هر ایده ای که به ذهنش رسید، اعم از واقعی و غیرواقعی ارائه دهد. در ضمن الزامی وجود ندارد که حتما این ایده ها، نوآورانه یا بکر باشد. مهم این است که فرد با هر روشی که می تواند اعم از ترکیب، جایگزینی، تعدیل و.... ایده های بهتر و متفاوت تری ارائه کند. در یک جلسه طوفان فکری افراد می توانند ایده های متنوع و متفاوتی ارائه دهند. ایده هایی که هر قدر جسورانه تر و شجاعانه تر ابراز شود، بهتر است.
 
منبع: جامعه‌شناسی نخبه‌پروری، مهرداد ناظری، چاپ دوم، نشر علم، تهران 1396

منتشرشده در مشاوره و آموزش
سه شنبه, 11 تیر 1398 12:04

به جای کودک فکر نکنیم

فرزندان ما باید بتوانند با کمک گرفتن از نیروی عقل، موضوعات دریافتی را پردازش کنند و سره را از ناسره تشخیص دهند و راه صحیح را برگزینند.

 

منتشرشده در روانشناسی و تربیت

 

 

یکی از پرسش‌هایی که معمولا با پایان یافتن سال تحصیلی برای والدین و حتی خود بچه‌ها مطرح می‌شود این است که چه سرگرمی‌ها و بازی‌هایی را در خانه می‌توانند انجام دهند. برای اینکه روزهای بلند تابستان را برای بچه‌ها به روزهای به یاد ماندنی تبدیل کنیم؛ لازم است کمی خلاقیت به خرج دهیم و با برنامه ‌‌ریزی و انجام کارهای ساده، این زمان را با سرگرمی‌‌های شاد پر کنیم.


 
چند نمونه از این فعالیت‌ها را با هم مرور می‌کنیم:

 

 
۱. از سرگرمی‌های ساده خانگی استفاده کنید.


مثلا با همکاری تمام افراد خانواده و مشارکت بچه‌ها آشپزی کنید. کیک و کلوچه، پیتزای سبزیجات یا آش بپزید و همه دور هم نوش‌جان کنید. بهتر است هنگام تهیه غذا و مواد اولیه در آشپزخانه به بچه‌ها سخت‌ نگیرید و تمیز کردن آشپزخانه را بگذارید برای بعد.
 


۲. در خانه کارهای هنری انجام دهید.


بچه‌ها دوست دارند کارهای هنری انجام دهند. کاغذ و وسایل نقاشی در اختیار آنها قرار دهید و از‌ آنها بخواهید داستانی درباره یک روز تابستانی بنویسند و آن را نقاشی کنند. می‌توانید برای جذابیت بیشتر، نقاشی گروهی بکشید و روی یک مقوای بزرگ با کمک هم یک نقاشی بکشید.


 
۳. کاردستی بسازید.

 
ساخت کاردستی برای بچه‌‌ها جذابیت دارد و در کنار آن می‌توانند چیزهای زیادی یاد بگیرند. می‌توانید یک شخصیت پسر یا دختر روی مقوا بکشید و دور آن را با قیچی ببرید. سپس با کاغذهای رنگی لباس، کفش، کلاه آفتاب‌گیر و عینک آفتابی برایش درست کنید و البته راه‌های مراقبت از پوست در برابر آفتاب را هم به فرزندتان بیاموزید.


 
۴. نمایش عروسکی بازی کنید.

 
شخصیت‌های داستان می‌توانند عروسک‌‌های فرزندتان یا نقاشی‌‌هایی که کشیده‌اید و دور آن را بریده‌اید، باشند. اگر نمایش عروسکی را کمی شاد و خنده‌ دار اجرا کنید، نکات آموزشی داستان بیشتر در ذهن بچه‌ها می‌‌ماند.
 

 
۵. کتاب‌های رنگ آمیزی را فراموش نکنید.

 
چند کتاب رنگ کردنی برای بچه‌ها بخرید و به آنها هدیه بدهید. شعرهایی که درباره روزهای تابستانی است، بخوانید. آنها را به بچه‌ها هم یاد بدهید تا با شما همراهی کنند.


 
۶. ساعاتی را هم به ورزش و تحرک اختصاص دهید.


مبل ‌ها را کنار بکشید و یک آهنگ ورزشی بگذارید. لباس‌ مناسب ورزش بپوشید و با هم کمی نرمش کنید.


 
۷. لباس‌‌های بامزه بپوشید و عکس یادگاری بگیرید.


کار خیلی سختی نیست. می‌توانید تم‌های مختلفی برای این کار در نظر بگیرید.
 


۸. بازی‌های سرگرم کننده و دسته جمعی انجام دهید.


مثلا همه با هم پازل درست کنید و یا از یکی از بچه‌ها بخواهید درباره یک شی در اتاق بدون اینکه نام آن را ببرد، توضیح بدهد. بعد از بقیه بچه‌ها بخواهید حدس‌‌های خودشان را در این باره روی کاغذ بنویسند و هر کس درست حدس زد، به او فرصت دهید دفعه بعد او درباره یک شی توضیح بدهد. می‌توانید بیست سوالی بازی کنید و توضیحات را در قالب سوال از هم بپرسید.
 


۹. قصه‌گویی با قصه‌های جذاب را فراموش نکنید.

بچه‌‌ها را یک جا جمع کنید و برای‌شان قصه بگویید. می‌توانید قصه‌ای جدید یا قصه‌‌‌های مورد علاقه آنها را تعریف کنید.
 


۱۰. لذت بازی با سایه‌‌ها را تجربه کنید.

سایه بازی برای بچه‌‌ها لذت ‌بخش است. چراغ‌‌های اضافه را خاموش کنید و روی دیوار با سایه اشکال مختلف بسازید. از بچه‌ها هم بخواهید در این کار شرکت کنند.
 


۱۱. دیدن فیلم‌های کارتونی هم در برنامه هست!

می‌توانید چند فیلم کارتونی یا فیلم مناسب سن فرزندتان تهیه کنید و در روزهایی که مجبورید چند ساعت در خانه بمانید، از فرزندتان بخواهید یکی از آنها را انتخاب و تماشا کند.
 


۱۲. بچه‌‌ها را تشویق کنید اتاق‌شان را مرتب کنند.

معمولا بچه‌ها علاقه‌ای ندارند که اتاق‌‌شان را تمیز کنند، اما شما می‌توانید این کار را برایشان جذاب کنید. مثلا زمان بگیرید که چه ‌قدر طول می‌کشد تا اتاقشان را مرتب کنند و بعد اگر اتاقشان مرتب شد، برای آنها جایزه‌ای در نظر بگیرید و تشویق ‌شان کنید.
 


۱۳. خمیربازی دست ساز! با کمک بچه‌ها، خودتان خمیر بازی بسازید.

می‌توانید یک فنجان آرد، یک سوم فنجان آب و یک دوم فنجان نمک را با هم مخلوط کنید و خوب هم بزنید. در صورت لزوم آب یا آرد به میزان کم اضافه کنید تا غلظت آن طوری شود که به راحتی بتوان با آن اشکال مختلف ساخت و در ضمن به دست نچسبد. با استفاده از این خمیر، بچه‌‌ها می‌توانند به راحتی بازی کنند و شکل‌‌های مورد علاقه‌‌شان را بسازند و بعد از خشک‌ شدن، آنها را رنگ کنند.
 


۱۴. نقاشی با خمیرهای رنگی را هم تجربه کنید.

بچه‌ها نقاشی با انگشت را دوست دارند. می‌توانید خمیرهای رنگی درست کنید تا با آن نقاشی برجسته آماده کنند. برای تهیه این خمیر؛ نصف فنجان نشاسته را در یک فنجان آب سرد حل کنید. بعد سه فنجان آب جوش به آن اضافه کنید و روی حرارت قرار دهید تا دو مرتبه به جوش بیاید. خوب آن را به هم بزنید و وقتی شفاف و کمی غلیظ شد، آن را از روی حرارت بردارید و پودرهای رنگی به آن اضافه کنید. وقتی این خمیر خنک شد، بچه‌ها می‌توانند با آن نقاشی کنند.
 


۱۵. چسب، قیچی و روزنامه باطله در اختیار بچه‌ها بگذارید.

با این مواد و وسایل، می‌توانند با بریدن عکس‌‌ها و حروف آن، تصاویر و جملات جدید درست کنند. می‌توانید با روزنامه‌‌های باطله برای بچه‌ها کلاه، قایق یا موشک درست کنید.
 


۱۶. شهر عروسکی بسازید.

از بچه‌ها بخواهید تمام عروسک‌‌های ریز و اسباب‌ بازی‌های کوچک خودشان را یک جا جمع کنند و بعد با همه آنها یک شهر کوچک بسازند.
 


۱۷. با مرور گذشته، خاطره گویی کنید.

آلبوم‌های عکس را بیاورید و با هم عکس‌‌ها را ببینید و درباره خاطرات آن با هم صحبت کنید. خاطرات قدیم خانوادگی را برای بچه‌ها تعریف کنید و به آنها بگویید وقتی بچه‌ بودید، در تعطیلات تابستانی چه کارهایی انجام می‌دادید و چه‌ طور خودتان را سرگرم می‌‌کردید.
 


۱۸. با لیوان‌های پر و نیمه خالی، آهنگ‌سازی کنید!

چند لیوان آب را کنار هم بچینید. بعد در هر کدام مقدار متفاوتی آب بریزید. حالا اگر با قاشق به هر لیوان ضربه بزنید، صدای خاصی می‌‌دهد. می‌توانید با هم آهنگ بزنید و شعر بخوانید.
 


۱۹. از بچه‌ها بخواهید یک شغل انتخاب کنند.

مثلا پزشک، پرستار، معلم یا آتش‌نشان شوند و شما هم نقش بیمار یا شاگرد آنها را بازی کنید.
 
 


۲۰. حباب بازی کنید.

 
بچه‌ها بازی با حباب را خیلی دوست دارند. می‌توانید در یک ظرف کوچک کمی آب صابون درست کنید و با یک نی، حباب بازی کنید.
 

 
۲۱. با وسایل قدیمی و شاید عتیقه، و صحبت در مورد آنها وقت بگذرانید.

 
بدلیجات و لوازمی را که قدیمی شده، جایی نگه‌ دارید و از بچه‌‌ها بخواهید با ترکیب آنها وسایل تزیینی جدید درست کنند. این کار به خوبی بچه‌ها را سرگرم می‌‌کند.

 
۲۲. به بچه‌ها خیاطی یاد بدهید.

 
در این روزها حتی می‌توانید مهارت‌‌های لازم را به بچه‌ها بیاموزید. کمی خیاطی به آنها یاد بدهید. مثلا به آنها یاد بدهید، اگر دکمه لباس‌‌شان کنده یا جوراب ‌شان پاره می‌شود، چه‌ طور آن را بدوزند.
 


۲۳. هوشِ مالی بچه‌ها را تقویت کنید.

 

می‌توانید شمارش پول را به بچه‌ها یاد بدهید. پول‌های خرد و درشت را شمرده، با هم مقایسه کنید.
 


۲۴. از آنها بخواهید به یکی از افراد خانواده، دوستان یا معلم‌شان نامه دوستانه بنویسند.

 
به آنها یاد بدهید که چه ‌طور یک نامه دوستانه بنویسند. می‌توانید کمی آشپزی به آنها یاد بدهید و یا کلماتی از یک زبان دیگر به آنها بیاموزید.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
منبع: هفته نامه سلامت
 
منتشرشده در سرگرمی

شما و همسرتان، مهم‌ترین معلم فرزندتان هستید.

 

منتشرشده در مشاوره و آموزش
بسیاری از پدر و مادرها در برابر این رفتارها، ابتدا تحکم می کنند و بعد از چند دقیقه که گریه های کودک دل شان را به رحم آورد، تسلیم می شوند: باشه! ولی فقط چند دقیقه می توانی تلویزیون تماشا کنی... خیلی خب! برات می خرم، این قدر سر و صدا نکن!

 

منتشرشده در مشاوره و آموزش
برای سال ها بررسی مکانیزم آثار تشویق در محافل علمی و آموزشی مطرح بوده است. در یکی از جامع ترین این تحقیقات دانشگاه استنفورد یک گروه از دانش آموزان را در سانفرانسیسکو مورد بررسی قرار داد.
 

 

منتشرشده در مشاوره و آموزش
صفحه1 از23

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

 کانال کوثرنامه در تلگرام کانال کوثرنامه در سروش کانال کوثرنامه در ایتا

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز650
دیروز691
ماه16568
مجموع1902151

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا