فراغت مجازی

 

فراغت مجازی
 
نویسنده : کبری دهقانی سرور

پیش ترها عامل مهم دگرگونی نقش زن در خانواده، دو نقش مادری و کارمندی بود که گاهی در برابر یک دیگر قرار می گرفت؛ اما این روزها با تغییر نوع سرگرمی افراد، حتی اگر زنان شغلی در بیرون از منزل نداشته باشند، عدم انتخاب رویه ی میانه، می تواند بین آن ها، همسر و فرزندان شان شکاف عمیقی پدید آورد.

زنانی که در بیرون از منزل کار می کنند و در ضمن همسر یا مادر هم هستند، با تعارض و تضادی میان کار بیرون و کار در منزل روبه رو می شوند. بسیاری از زنانی که کار می کنند، احساس گناه دارند که در طول ساعت های روز، بیرون از منزل شان به سر می برند (ویت کین، 1388، 113). در نقطه ی مقابل، زنانی نیز هستند که با وجود حضور تمام وقت در منزل، به علت گذران زمان زیاد برای تماشای سریال یا پرسه زدن در فضاهای مجازی، از وظایف خود بازمی مانند.

خانه داری، فعالیتی است که در تنهایی انجام می شود و آن چه زنان را به کارهای خانه وامی دارد، عشق و هم سان پنداری است. زنان مایل اند تا جایی که ممکن است از کار در خانه احساس رضایت کنند و کار زنان دیگر را، مبنا و معیار قرار می دهند و کیفیت کار خود را با آنان می سنجند (کلروالاس، 1391، 179). این وضعیت نیز، دگرگونی های گسترده ای داشته است؛ بانویی که ماهی یک، یا دوبار یا حداکثر هفته ای یک بار خانه و زندگیِ خانم دیگری را مقایسه می کرد، این روزها با عضویت در چند گروه مجازی در فضاهای واتس آپ، وایبر و... مدام در حال مقایسه ی چیدمان، دکور، مبل و دیگر اثاث منزلش با دیگر دوستانی است که به بهانه ی عکس های سلفی و لحظه ای، داشته های شان را در معرض نمایش عموم قرار داده و به تجمل گرایی دامن می زنند.

تفریح و گذران مناسب وقت های فراغت، در پرورش قوای فکری، جسمی و اخلاقی افراد اثرگذار است. با توجه به ارزش والای زن در جامعه و محوریت در خانواده، از نظر روحی و جسمی باید دارای سلامت و شادابی باشد. وقت ‎های فراغت، یکی از روش هایی است که به زنان کمک می کند تا ضمن شرکت در فعالیت های فراغتی، علاوه بر وظایف شغلی، وظایف مادری را بهتر انجام داده و فرزندان بهتری را تربیت کنند و نسل سالم تری به جامعه تحویل دهند (رضوی، 92).

فراغت خانه داری

زنان خانه دار، بیش ترین وقت را برای تنظیم برنامه ی مناسب برای وقت های فراغت خود دارند؛ هر چند زنان خانه دار هم مشکل های زیادی برای فراغت و جداکردن کار روزانه ی خانه از وقت های فراغت خود دارند. نحوه ی گذران این وقت ها برای زنان، به میزان زیادی به سطح تحصیل و پایگاه اجتماعی آنان بستگی دارد. گذران وقت های فراغت برای زنانی که در سطح پایین اقتصادی و اجتماعی قرار دارند، بیش تر به شکل جمعی و به تعبیری خانوادگی می گذرد. فراتر از آن هم می توان گفت وگو و هم چنین رفت وآمد با اقوام و همسایگان باشد. البته اکنون، وجود وسایل دیداری و شنیداری از دیگر سرگرمی هایی است که در میان این گروه، بیش ترین مخاطب را به خود اختصاص داده است. هم چنین هر چه تحصیل و پایگاه اجتماعی و اقتصادی زنان افزایش می یابد، نحوه ی گذران وقت های فراغت آنان بیش تر جنبه ی فردی پیدا می کند؛ زیرا به دلیل برخورداری از امکان مالی و فرهنگی، این امکان برای آن ها بیش تر فراهم می شود که بتوانند برای گذران وقت های فراغت خود برنامه ریزی کنند و هر آن چه که بیش تر مطلوب شان است، برای خود مهیا کنند. برگزاری و شرکت در مهمانی ها و دوره های دوستانه، ثبت نام در کلاس های ورزشی، رفتن به سینما و تئاتر از جمله سرگرمی هایی است که این گروه برای خود برنامه ریزی می کنند.

شبکه ی جهانی

شبکه های جهانی ارتباطی و اینترنت که در ارتباط تنگاتنگ با انتقال مفاهیم فرهنگی قرار دارند، موضوع تازه ای است که بسیاری از خانواده ها را درگیر کرده است و نه تنها بخش عظیمی از وقت های فراغت، بلکه بخشی از ساعت های کار و تلاش را نیز تصاحب کرده است.

استفاده ی بیش از حد از اینترنت بر روابط زناشویی، فرزند ـ والدین، دوستان نزدیک و مانند آن آثار عمیقی می گذارد. در زمینه ی روابط زناشویی، اینترنت در وظایف و کارهای روزمره دخالت می کند و در همسر فردِ وابسته، احساس های منفی ایجاد می کند. وابستگی در بقیه ی کارهای روزمره، مانند: خرید، بهداشت بدنی، مراقبت از کودکان و مانند آن نیز مداخله می کند. افراد ممکن است آن چنان درگیر اینترنت باشند که از صرف وقت با افراد زندگی واقعی خود باز بمانند. فرد وابسته ممکن است خودش را از نظر اجتماعی کناره گیر کند و در کارهایی که در گذشته به آن علاقه داشته است، مثل بیرون رفتن، شرکت در مهمانی، ورزش، مسافرت و مانند آن نیز شرکت نکند؛ اگرچه هر فردی می تواند وابسته به اینترنت شود، افرادی که زمان نامحدودی در اختیار دارند، مانند زنان خانه دار، مستعد این وابستگی هستند.

دلایل تمایل به حضور در فضای مجازی

فضای مجازی با قابلیت برقراری روابط بی چارچوب و آزاد بین افراد، فضایی را خلق می کند که افراد با تغییر یا پنهان کردن هویت اجتماعی و واقعی خود - که دربرگیرنده ی هویت قومی، خانوادگی و شخصی آن هاست - درگیر روابطی می شوند که در فضای واقعی مجال چندانی برای آن روابط نیست و فضای فکری آنان را علاوه بر همسر، متوجه افراد جنس مخالف دیگری نیز می کند؛ لذا با نشان دادن هویت دیگری از خود، افرادی را به خود جذب کرده و رابطه ی فرازناشویی را تجربه می کنند. افراد متأهلی که حتی اگر در فضای واقعی وارد رابطه یا غیر از رابطه با همسر نشوند، در فضای مجازی امکان فانتزی پردازی را دارند (احمدی، 93). تلاش برای افزایش وقت های فراغت که به تنهایی و در فضای مجازی سپری شود، یا دورکردن تلفن همراه از همسر می تواند به آسانی ریشه و سرچشمه ی بی اعتمادی و شک به وفاداری همسر شود و مایه ی تردید و گمان های مشکل ساز آینده گردد.

حضور افراد متأهل در چت روم ها، نشانه ی عدم رضایت از زندگی است که به زعم خودشان به علت نارضایتی از روابط زناشویی خود تمایل به دوستی با جنس مخالف و درددل کردن با او دارند تا کمبودهای عاطفی خود را جبران کنند. نبود رابطه ای گرم و صمیمی با همسر، افرادی که حوصله ی تنهایی ندارند، وجود مشکل های ارتباطی زوجین، ویژگی های اخلاقی افراد، مانند تنوع طلبی، افسردگی، اضطراب یا داشتن شخصیت ضداجتماعی از دیگر دلایل حضور طولانی مدت در فضاهای مجازی است.

گپ، باعث تلف شدن وقت جوانان و فاصله گرفتن آن ها از واقعیت می شود و مخاطبان این گروه ها، گاهی در طول یک روز، بارها و بارها با اخبار تکراری، کلیشه ای و فاقد ارزش علمی یا بار اخلاقی مواجه اند و وقت های فراغت خود را به وقت های بطالت بدل می کنند؛ چراکه حضور زیاد در این محیط ها، جای رفتارهایی مثل اطلاع جویی، یا بازی های سالم تر مثل بازی های بدنی را گرفته است.

تلفن همراه و فضای گروه های آن، نقش مسکن دردهای دنیای واقعی را ایفا می کند. هرچند ممکن است افراد آن را درمان تلقی کنند، پس از مدتی، منشأیی برای تولید استرس در زندگی افراد می شود و لذت بردن از فضای واقعیِ اطراف را دشوارتر می سازد.

عدم امکان تماس جسمی در این محیط، باعث می شود برخی افراد فکر کنند که چنین روابطی بی اشکال است؛ اما مجازی بودن این روابط، نشانه ی بدون اشکال بودن آن نیست و به هر حال، روابط مجازی، زندگی دوم و مخفی فرد است. فارغ از اشکال های مذهبی که به این گونه روابط وارد است، بسیاری از تنش های روحی و روانی را در افراد پدید آورده و در نهایت، به سلب آرامش شان منجر می شود و وقت های فراغتی را که برای تجدید قوا و شروع دوباره ی فعالیت هاست، به لحظه های پُرمشغله و گرفتاری بدل کند.

آثار فراغت های مجازی

محققان دانشگاه آکسفورد دریافته اند که سپری کردن زمان طولانی در شبکه های اجتماعی، ممکن است اثرهای منفی روی حتی قوی ترین روابط انسانی داشته باشد. اعتیاد، موجب کم رنگ شدن روابط و تعامل های بین اعضای خانواده می شود. روابطی که از طریق مجازی به فردی غیر از شریک زندگی اولیه گسترش می یابد، ممکن است بر حوزه هایی از زندگی مشترک زوج ها اثر بگذارد.

از مهم ترین آسیب های فضای مجازی، تغییر نگرش افراد به رابطه ی فرازناشویی، ازبین رفتن چارچوب زناشویی، کم رنگ شدن تعهد و وفاداری بین زوجین، باور به رهاکردن بنیان خانواده طبق خواست و اراده ی فردی و در نهایت سستی مفهوم خانواده در جامعه است(احمدی، 93).

حضور در شبکه ی اجتماعی، می تواند به شکل گیری ارتباط با برخی دوستان اینترنتی منجر شود که خواسته یا ناخواسته در لیست یک دیگر قرار می گیرند و ممکن است در این بین، افرادی حضور داشته باشند که از نظر فرهنگی با شما هیچ هماهنگی نداشته باشند و همین عدم هماهنگی، باعث بروز اختلاف ها در زندگی زناشویی شود. کاربران شبکه های اجتماعی، کم تر به دیدار دوستان و بستگان خود می روند و هنگامی که در کنار اعضای خانواده ی خود هستند، کارهای شخصی خود را در شبکه های اجتماعی پی گیری می کنند. هرچه زمان سپری شده در این فضاها بیش تر باشد، فرد منزوی تر و از خانواده دورتر می شود.

سخن آخر

بستن سریع پنجره های گفت وگو، پاک کردن صفحه های چت و پاک کردن صندوق های پیام، در زمان هایی که در کنار شریک زندگی خود هستید، زنگ خطری جدی برای افراد است. زنان متأهل به دلیل وظایف همسری و مادری، وقت و زمان کم تری دارند و باید فعالیت هایی را انتخاب کنند که لطمه ای به زندگی خانوادگی و فرزندان شان وارد نکند و در میان گزینه هایی که برای انتخاب دارند، با دقت بیش تری به زمان اختصاص داده شده به حضور در فضای مجازی و دلایل انتخاب شان بیندیشند و با کمک خانواده، فعالیت های واقعی تر و نتیجه بخش تری برای وقت های فراغتی که اغلب برای شان اندک است، طراحی کنند.

منابع:

  1. ۱. ویت کین، جورجیا (1388)؛ فشار روانی بر زن، ترجمه ی مهدی قراچه داغی، تهران: انتشارات نقش و نگار.
  2. ۲. کلروالاس، پاملا آبوت (1391)؛ جامعه شناسی زنان، ترجمه ی منیژه نجم عراقی، تهران: نشر نی.
  3. ۳. احمدی، ناهید (1393)؛ اثر فضای مجازی بر وفاداری افراد متأهل، بابلسر، سومین همایش ملی آسیب های اجتماعی زنان و خانواده.
  4. ۴. رضوی، سیدمحمدحسین و پسرکلو، اعظم (1392)؛ چگونگی گذران وقت های فراغت بانوان شاغل شهر آمل با تأکید بر فعالیت های ورزشی، نشریه ی مدیریت و فیزیولوژی ورزشی شمال.
 
منبع کوثرنامه: پیام زن - خرداد ماه سال 1394 شماره 279 به نقل از حوزه نت
بازدید 632 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

 کانال کوثرنامه در تلگرام کانال کوثرنامه در سروش کانال کوثرنامه در ایتا

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز341
دیروز729
ماه15667
مجموع1943207

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا