کتاب، نیاز کودک

داستان و نمایش، بهترین وسیله انتقال فرهنگ و حتی تجربه است که اگر با توجه به نیاز کودک و خواست او انجام گیرد، نتایج مفیدی به همراه خواهد داشت. آشنا کردن کودک با فرهنگ دینی و قصه های اصیل ایرانی و بازنویسی این قصه ها به صورت نمایش، گام بسیار مهمی برای نزدیک شدن به دنیای کودک است. کودکان اگرچه کودک اند، ولی دنیایی بزرگ و پیچیده دارند. آن ها همه چیز را خوب می بینند و برای یادگیری و یافتن پاسخ پرسش های فراوان خود آماده می باشند. پس اگر پاسخ ها و نیازهایشان را در میان کتاب ها نیابند، هرگز به مطالعه علاقه مند نخواهند شد.

 

 

کتاب، نیاز کودک

داستان و نمایش، بهترین وسیله انتقال فرهنگ و حتی تجربه است که اگر با توجه به نیاز کودک و خواست او انجام گیرد، نتایج مفیدی به همراه خواهد داشت. آشنا کردن کودک با فرهنگ دینی و قصه های اصیل ایرانی و بازنویسی این قصه ها به صورت نمایش، گام بسیار مهمی برای نزدیک شدن به دنیای کودک است. کودکان اگرچه کودک اند، ولی دنیایی بزرگ و پیچیده دارند. آن ها همه چیز را خوب می بینند و برای یادگیری و یافتن پاسخ پرسش های فراوان خود آماده می باشند. پس اگر پاسخ ها و نیازهایشان را در میان کتاب ها نیابند، هرگز به مطالعه علاقه مند نخواهند شد.

 

تخیل در ادبیات کودکان

تخیل، نقش بسیار مهم و به سزایی در ادبیات دارد و این به طور مستقیم به خاصیت وجودی انسان برمی گردد. کودک در اندازه گیری و تشخیص جهان، محدودیت خاص خود را دارد و به تدریج که با جهان انس می گیرد، باید بیشتر به مکان های دوردست سفر کند. او باید مناطق جغرافیایی مختلف را ببیند و بشناسد و پس از این ها، باز در گامی جلوتر، چیزهایی را که در این جهان به شکل مادی وجود ندارد، حس کند. یکی از وظایف مهم تصویرگران و نویسندگان، گشودن دریچه ها و پنجره هایی است که مخاطبانش را به سوی جهان تخیل و شگفتی هدایت کند و آنان را در این مسیر پر رمز و راز راهنما باشد.

 

واقع گرایی در ادبیات کودک

کودک از ده سالگی به بعد، دیگر با افسانه ها و داستان های غیر واقعی قانع نخواهد شد. در نتیجه، به تدریج سراغ داستان هایی می رود که بتواند روابط انسان ها را درک کند. در این مرحله است که مسئولیت خطیر داستان های واقعی، در راه سازندگی شخصیت کودک احساس می شود. واقع گرایی در داستان ها که جنبه های گوناگون زندگی را در برمی گیرد، باعث می شود که کودک، محیط و مردمان دوران گذشته و حال را بیشتر بشناسد و به خودشناسی برسد. کودک از راه داستان واقعی، در می یابد که نه تنها کودکان دیگری با عواطف مشابه او وجود دارند، بلکه بزرگ سالانی نیز هستند که مسایل هم سن و سالان او را درک می کنند و در نتیجه، او می تواند آسوده خاطر، مسایل را با بزرگ ترها در میان بگذارد و از آن ها چاره جویی کند.

 

ادبیات دینی

بیشتر داستان های مذهبی، درباره پیامبران، امامان معصوم و اولیای الاهی است و نکته های اخلاقی مناسبی را برای کودکان دربردارد. ادبیات دینی کودکان، ادبیاتی است که میراث مذهبی را به نسل بعدی منتقل می کند. از وظایف اصلی ادبیات دینی، آموزش مفاهیم و اطلاعات دینی است؛ مثل کتاب هایی که در قالب داستان، می کوشند تعالیم مذهبی را آموزش دهند. از دیگر وظایف این حیطه، بیان مقاصد اخلاقی و ترغیب به رفتار اخلاقی نیک است که در اصطلاح کلی تر، آن ها را «تربیتی» می نامند.

 

عوامل بازدارنده رشد کیفی

مشکل کتاب و کتابخوانی، بیش از آن که مسأله ای «اقتصادی» باشد، مشکلی «فرهنگی» است و برای حل آن، باید همه مسئولان، معلمان و دست اندرکاران، دست به دست هم دهند و شوق و نیاز به خواندن را در اقشار مختلف، به ویژه کودکان ترویج کنند. در جامعه ما، شوق به مطالعه و این که کودک به دنبال کتاب باشد، کم است. در این میان، نظرات کارشناسان ادبیات کودک، حاکی از اثرات سوء «سفارشی نویسی» است که بر کیفیت و جذب مخاطبان تأثیر می گذارد. هم چنین، عوامل دیگری مانند شتابزدگی در نوشتن، در چارچوب قرار دادن نویسنده، ارزان تمام شدن، آشنا نبودن تصویرگر با فضای ذهنی کودک و...، در افت کیفی کتاب های کودکان مؤثر است.

 

کتاب های کودکان را ارتقا دهیم

در کشوری که کتاب و مطالعه از اصلی ترین ارزش ها و پایه های رشد و تعالی به شمار می رود، با پرهیز از سفارشی نویسی، رشد مطبوعات غیر دولتی که امکان بررسی و ارائه نقدهای پذیرفتنی را در زمینه ادبیات کودک دارند، نبود چاپ کتاب های بازاری و کم ارزش از نظر فرهنگی، توجه بیشتر خانواده ها به خرید کتاب برای کودکان و بهره گیری از عنصر خلاقیت به جای بازنویسی متون کهن در نگارش کتاب ها، می توان گام های مؤثری برای ارتقای سطح کیفی ادبیات کودک برداشت.

 

تفاوت کتاب با رسانه

تلویزیون، بازی ها و سرگرمی های رایانه ای، می تواند فرآیند خلاقیت را تکمیل کند، ولی این وسایل بر خلاف ادبیات، به خودی خود امکان خلاقیت و پردازش خلاقیت و خیال را به فرد نمی دهد. دنیای تصاویر ذهنی تلویزیون، از پیش طرح ریزی شده است و خلاقیت خاصی در آن دیده نمی شود. حضور تصاویر موجود، مانع تصویرسازی و تفکر کودک می شود و ذهن کودک بر اثرتماشای تصاویر تلویزیون، به تنبلی عادت می کند و فرصت خلاقیت از آن گرفته می شود. در این میان، کتابْ محرک خوبی برای پرورش خلاقیت و خیال پردازی است. متون رسانه ها گذرا هستند و دسترسی به آن آسان نیست؛ در حالی که دسترسی به کتاب آسان تر است. امتیاز دیگر کتاب این است که به آسانی از بین نمی رود.

 

نابسامانی بازار کتاب کودک

آن چه در نگاهی کلی به بازار نشر کتاب کودک و نوجوان به ذهن می رسد، رونق بازار کتاب های سطحی و کارتونی برای کودکان است. این گونه کتاب ها، امکان دست یابی کودکان و نوجوانان به کتاب های مفید و سازنده را از آن ها گرفته، و از ناشران بیشتر تاجر ساخته تا ناشر. ساده انگاری کار کتاب کودک در پدید آوردن اثر نیز، عامل دیگر نابسامانی این بازار است که به دست نویسندگان و مترجمان تازه کار، صورت می گیرد که به ظاهر، خود را علاقه مند به کار کودک معرفی می کنند. تعدادی از نویسندگان، بدون آن که به طور ریشه ای با مسایل و دنیای کودکان آشنا باشند، تنها به دلیل این که فکر می کنند قصه نویسی، ترجمه و حتی تصویرسازی و صفحه آرایی برای کودکان آسان تر است، به سمت این کار روی می آورند.

 

سهم کودکان در مطبوعات

برای رشد فضای علمی و کیفی کتاب کودک و دیگر نوشته ها در این گروه سنی، ضروری است مطبوعات یک یا چند صفحه از صفحات ادبی خود را به ادبیات کودکان اختصاص دهند و در این راه، از کارشناسان فن بهره بگیرند. مهم ترین بخش این صفحات، نقد و معرفی کتاب است. تجربه نشان داده که والدین اگر برای خود کتاب نخرند، دست کم برای کودکانشان این خرج را خواهند کرد. یکی دیگر از وظایف صفحات ادبی، معرفی فعالان حوزه ادبیات کودکان است. به یقین هر چه انتخاب کتاب، نویسنده یا ناشر برای معرفی آگاهانه تر باشد، در رشد و تعالی روحی و فکری کودکان تأثیر به سزایی خواهد داشت.

 

 

منبع: مجله گلبرگ

 

بازدید 24 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

مطالب تصادفی

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز269
دیروز735
ماه13388
مجموع1750198

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا