خصوصیات سنی کودک (از تولد تا ده سالگی): سه و نیم سالگی

در سه سالگی بسیاری از کودکان موقّتاً مرحله ای را می گذراندند که در نظر خیلی از والدین و معلّمین یک مرحلۀ آرام و لذّت بخش از دوران کودکی بود. بین تمایلات و خواسته های طفل از یک طرف و قدرتی که برای انجام آن خواسته ها داشت از طرف دیگر تا مدّتی تعادل قابل ملاحظه ای برقرار بود. بچّۀ سه ساله از بسیاری جهات هم از خودش و هم از اطرافیانش کاملاً راضی بود و دیگران هم از او راضی بودند. علاوه بر این به نظر می رسید که کودک باطناً احساس امنیت و اطمینان می کند یا لااقل حرکات و رفتارش این طور نشان می داد.

ولی در 3ونیم سالگی اخلاق و رفتار بسیاری از کودکان تغییرات فاحشی نشان می دهد مثل اینکه برای اتّصال و پیوند حالت تعادلی که کودک در سه سالگی داشت و تعادلی که دوباره در پنج سالگی خواهد داشت اخلاق و رفتار کودک باید تجزیه شود تا بتواند از یک مرحلۀ تلفیقی جدید بگذرد. در بسیاری از کودکان تمام این تغییرات در 3ونیم سالگی مشاهده می شود. و این دوره ای از کودکی است که با عدم اطمینان، عدم تعادل و عدم هماهنگی در اخلاق و رفتار کودک همراه است. بنابراین در یک یا همۀ خصوصیات اخلاقی کودک هماهنگی ضعیف و تازه ای ممکن است دیده شود که در بعضی از کودکان موقّتی و خیلی ضعیف و در برخی دیگر به عکس شدید و طولانی است. این کیفیت آنقدر اختصاص به این سن دارد که با وجود آنکه ممکن است عوامل محیط آن را تشدید نماید ولی در بسیاری از موارد فقط مربوط به رشد و نموّ کودک است. بعضی از تظاهرات فردی رفتار کودک که در این سن شروع شده از قبیل لکنت زبان ممکن است بیش از اندازه ای که معمولاً طول می کشید دوام داشته باشد.

بنابراین ممکن است شما این عدم هماهنگی را در یک یا همۀ خصوصیات اخلاقی کودک مشاهده کنید. مثلاً عدم هماهنگی در حرکات ممکن است به صورت لغزیدن، افتادن و یا ترس از بلنده تظاهر نماید و کودکی که قبلاً حرکاتش کاملاً موزون بود در این سن دچار عدم تعادل شدیدی در حرکات بشود.

این بی تعادلی ممکن است فقط شامل دست ها و یا تمام بدن باشد. بنابراین کودکی که تا به حال دست ها و بازوانش خیلی خوب و مرتّب کار می کرد ممکن است اکنون هنگام کشیدن خط روی کاغذ یا بازی با اسباب بازی لرزش واضحی نشان دهد.

تکلّم کودک نیز در این سن همین عدم تعادل را نشان می دهد و بسیاری از اوقات کودک دچار لکنت زبان می شود، حال آنکه قبلاً این مشکل در او دیده نمی شد. چشم و گوش هم از این قضیه مستثنی نیست و غالباً والدین از چپ شدن موقّتی (و گاهی مداوم) چشم های کودکان خود ناراحت می شوند و یا آنکه ممکن است خود کودک شکایت کند که نمی تواند به خوبی ببیند یا بشنود.

در حوالی 3ونیم سالگی تظاهرات فشار درونی غالباً شدیدتر است مثلاً ممکن است کودک زیاد چشم به هم بزند، ناخن های خود را بجود، انگشت در بینی بکند، شکلک دربیاورد، شست خود را بمکد و ... .

و بالأخره هم زمان با این مشکلات غالباً مشکلات عجیبی در روابط کودک با سایرین نیز دیده می شود. بچّۀ 3ونیم ساله ناآرامی و ناایمنی عاطفی خود را به صورت گریه، ناله و سؤالات مخصوصی که می کند ظاهر می سازد. مثلاً از مادرش می پرسد «مرا دوست داری؟» یا اینکه شکایت می کند و می گوید «تو مرا دوست نداری». از این گذشته نسبت به اشخاص بزرگتر خیلی پر توقّع است مثلاً تقاضاهایی از قبیل «نگاه نکن» یا «حرف نزن» و یا «نخند» زیاد از او شنیده می شود. ممکن است میل داشته باشد که همۀ اطرافیان فقط به او توجّه نمایند و بنابراین اگر افراد منزل به شخص دیگری غیر از او توجّه کنند خیلی حسادت بورزد. نسبت به دوستانش نیز همین ناایمنی درونی را نشان میدهد و می خواهد آنها هم توجّهشان به او باشد. به علّت بی ثباتی و عدم تعادلی که در احساسات و عواطف او وجود دارد (مثلاً یک دقیقه خیلی خجالتی و دقیقۀ دیگر پررو است) در هر موقعّت اجتماعی و هر گروهی موجودی ناپایدار به شمار می آید.

در این دوران فعّالیت های هنری سبب ایجاد جرقّه هایی در ذهن کودک می شود و کمک می کند چشم و دست کودک هماهنگ شود و توانایی نوشتن او بهتر شود. پس برای نوشتن و نقاشی کردن کاغذهای مختلف و ابزار نوشتاری مانند مداد رنگی و مداد شمعی در اختیار کودک قرار دهید اما مدل نقاشی لازم نیست و بگذارید او هر چه می خواهد بکشد و خلاق باشد. هیچ گاه به کودکتان نگویید چه بکشد و آن را چه رنگی کند. نام تصاویری که کشیده از کودک سوال کنید و به او بگویید درباره آنچه که کشیده صحبت کند. آنچه کودکتان کشیده به همه نشان دهید و او را جلوی دیگران تشویق کنید.

در این سن بیش از هر چیزی موضوع عشق و محبتی که شما به او دارید برای او اهمیت ویژه ای دارد و به همین دلیل به راه های مختلف شما را به آزمایش می کشد، که یکی از آنها درخواست خرید اشیایی برای اوست، که باید به گونه ای معتدل و مهربانانه با آن برخورد کرد. زیرا با وجود پاسخگویی مثبت به همۀ درخواست های او ، همچنان تردید او دربارۀ عشق و محبت شما سر جای خودش باقی خواهد ماند! مگر این که از طریق گفتاری و رفتاری و به نوعی آرام کردن و مطمئن کردن او به زبان کودکی او، او را از احساس خوبی که نسبت به او دارید مطمئن کنید. زیرا او در دنیای ذهنی و فکری خود ، خودش را برای شما آنچنان بد و تا حدّ زیادی آزاردهنده و اذیت کننده می بیند که برخی از اوقات فکرهای عجیب و غریبی به سرش می زند. وقتی که به مهمانی وارد می شود یا با افراد جدیدی برخورد می کند، مایل است که آنها او را نبینند. به همین علت به نوعی پنهان می شود . برخی از اوقات چشمش را می بندد و یا با دستش چشم خود را می پوشاند و از این طریق مایل است که او را نبینند. دنیای ذهنی و فعّالیت های درونی او به او اجازۀ ارتباط را نمی دهد و به او این فرصت را نمی دهد که اوضاع و محیط اطراف خودش را به درستی ارزیابی کند. به همین دلیل است که این بچه ها با وجود همه ی آموزش هایی که به او داده اید، وقتی که به جمعی وارد می شوند سلام کردن را فراموش می کنند و بعد از بیان و طرح آن، احساس بدتری پیدا میکنند. به همین دلیل در این گونه موارد بهتر است از بازگو کردن آنچه که اتفاق افتاده و یا سرزنش او در همان جا حتماً خودداری کنیم، در غیر این صورت راه را برای احساس بد و بدتر او متاسّفانه هموار کرده ایم. بهتر است از خود احساسات مثبتی بروز دهید تا او دریابد که فرزند خوبی است.

در این دوران است که تخیّل بد و منفی او را یک لحظه رها نمی کند. در نتیجه برخی از اوقات تمایلی به گوشه گیری دارد. او بهانه گیر است و موضوع هایی را پیدا میکند که به نوعی خودش را نشان می دهد و غالب اوقات می تواند در حالی که اتفاقی نیفتاده ، همچنان نق بزند و غُر غُر کند ، که در بسیاری از موارد بی اعتنایی میتواند کاملا او را کمک کند.

اگر شما که سرپرستی چنین کودکی را به عهده دارید بدانید که این ناپایداری، ناایمنی و ناهماهنگی از خصوصیات طبیعی این سن است مسلّماً کارتان خیلی آسان تر خواهد بود و دیگر برای این ناهماهنگی های او عوامل مختلف محیطی را مسئول نخواهید دانست و بیهوده سعی نخواهید کرد که محیط او را اصلاح کنید و علاوه بر این صبر و حوصله به خرج خواهید داد و به او بیشتر محبت خواهید کرد و نسبت به شخصیت او تفاهم بیشتری نشان خواهید داد و این چیزی است که کودک در این سن خیلی به آن احتیاج دارد.

منابع:

  • روانشناسی کودک (رفتار کودکان) از تولد تا ده سالگی/ فرانسیس ایلگ و لوئیز ایمس، ترجمۀ دکتر آوارگان، نشر اندیشه.
  • پرورش، تعلیم و تربیت 3 تا 7 سالگی/ گروه مولفین انتشارات باهدف، نشر باهدف.
  • توانایی ها و شیوه رفتار با کودک سه تا چهار سال/ بخش سبک زندگی نمناک.
بازدید 20 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

مطالب تصادفی

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

 کانال کوثرنامه در تلگرام کانال کوثرنامه در سروش کانال کوثرنامه در ایتا

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز611
دیروز705
ماه14419
مجموع1900002

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا