جعفر طیار

جعفر، کنیه او ابوعبدالله و مشهور به "جعفر طیار" پسرعموی پیغمبر و از شهدای بزرگ صدر اسلام. پدرش ابی طالب و مادرش فاطمه بنت‌اسد و برادرش عقیل، طالب و حضرت علی(علیه السلام) است.

جعفر بن ابیطالب 20 سال بعد از عام الفیل در مکه به دنیا آمد. آن زمان که خشکسالی مکه بود، جعفر به دلیل معیشت سخت و تنگ پدرش، در خانه عمویش عباس بزرگ شد و همچنان نزد او ماند تا در سال اول بعثت پیغمبر اسلام(صلی الله علیه وآله)، اندکی بعد از برادرش حضرت علی(علیه السلام) مسلمان شد و اسلام آورد.

 

 

چرا به او جعفر طیار می‌گویند؟

در تاریخ و اخبار و روایات ذکر شده است که "طیار" لقب جعفربن ابی طالب پسر عم پیغمبر اکرم (صلی الله علیه وآله) و برادر ارشد امیرمؤمنان(علیه السلام) است که در سال هشتم هجری در جنگ موته واقع در شام پرچمدار مسلمین بود او آن قدر جنگید تا هر دو دستش به ضرب شمشیر دشمنان از بدن جدا شد؛ ولی جعفر که مردی شجاع و مؤمن بود با آنکه دو دست در بدن نداشت پرچم اسلام را با دو بازوی بریده خویش بر سینه برافراشته داشت تا مسلمین روحیه خویش را نبازند و وحشت زده نشوند.

در این حال بود که در اثر ضربات دشمن از میان دو نیم شد و به گفته یعقوبی: «پس هر پستی برای رسول خدا (صلی الله علیه وآله) برافراشته شد و هر بلندی برای او پست گردید تا شهادت گاه‌های آنها را دید و گفت: " ای جبرئیل، من زید را پیش داشتم و خدا جعفر را برای خویشی تو پیش داشت. رسول خدا (صلی الله علیه وآله) با آگاه شدن از خبر شهادت جعفر بسیار اندوهگین شد و گریست و فرمود که خداوند به جای دو دست، به وی دو بال داد که با آنها در بهشت، پرواز می‌کند از همین رو جعفر به ذوالجناحین (دارای دو بال) و طیار مشهور شد.

 

پیامبر(صلی الله علیه وآله) برای دادن خبر شهادت جعفر و دلداری از خانواده وی، نزد همسر او اسماء بنت عمیس آمد، فرزندان جعفر را خواند و با آنان مهربانی کرد و به اسماء تعزیت گفت و از خداوند خواست که در میان فرزندان و ذریه جعفر، جانشین صالح و نیکی برای وی قرار دهد.

فاطمه زهرا (سلام الله علیها) نیز که جعفر پسرعموی وی بود بر او گریست. رسول خدا(صلی الله علیه وآله) فرمود که بر مثل جعفر باید که گریه کنندگان بگریند، همچنین سفارش کرد که به آل جعفر رسیدگی شود؛ زیرا که آنان سرگرم عزا هستند و به فاطمه(صلی الله علیه وآله) فرمود که برای خانواده جعفر به مدت سه روز غذا تدارک بینند، بعدها رسول خدا(صلی الله علیه وآله)، خود به امور فرزندان جعفر رسیدگی می‌کرد.

اما درباره علت معروفیت نماز جعفر طیار گفته شده از آن لحاظ است که وی بیشتر اوقات شبانه روز خود را به نماز و دعا در پیشگاه پرودگار می‌گذرانید و نمازهای طولانی می‌خواند به طوری که کمتر کسی از این بابت به پای او می رسیده است.

 

فضائل و مناقب جعفربن ابیطالب

او در عصر جاهلیت به داشتن چهار خصلت، متمایز بود. پرهیز از شراب‌خواری، دروغ، فحشاء، و بت پرستی. جعفر خطیبی توانا و مردی شجاع، سخاوتمند، بردبار و متواضع و شخصیتی نافع داشت و دارای عقل و درایت و هوش زیاد و اراده قوی بود. این سردار برجسته، آگاه به مسائل دینی و آشنا به فنون و اصول جنگ بود و از سابقین در اسلام بود. درباره فضایل او روایاتی از پیامبر(صلی الله علیه وآله) نقل شده که جعفر در ردیف بهترین مردم و با پیامبر از یک طینت و سرشت و از نظر خلق و خوی شبیه‌ترین افراد به پیغمبر بوده است.

بنابر آن چه در منابع و متون دینی آمده وی از مرتبت و منزلت والایی برخوردار است.

وی مورد علاقه شدید پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) بود. رسول خدا(صلی الله علیه وآله) از غنایم غزوه بدر به جعفر بخشید با این که وی در جنگ حضور نداشت. همچنین پیامبر(صلی الله علیه وآله) در بازگشت از غزوه پیروزمندانه خیبر علیه یهودیان، جعفر را که از حبشه بازگشته بود ملاقات کرد، او را در آغوش گرفت، میان دو چشم او را بوسید و فرمود: به خدا قسم نمی‌دانم برای کدام یک مسرور باشم، دیدار جعفر یا فتح خیبر؟. آن گاه به او نمازی آموخت که به «نماز جعفر طیار» معروف است.

علاقمندی امیرمؤمنان(علیه السلام) به او نیز تا آن جا بود که عبدالله بن جعفر می‌گوید: هر گاه درخواستی را از عمویم علی(علیه السلام) داشتم و به حق پدرم - جعفر - او را قسم می‌دادم آن را می‌پذیرفت.

 

 

رسول خدا(صلی الله علیه وآله) چه لقبی به جعفر داد؟

پیغمبر، او را از "ابوالمساکین" یعنی پدر بینوایان دادند، زیرا او بسیار به فقرا و مستمندان رسیدگی می‌کرد و اموالش را میان آنها تقسیم نمود. ارادت و علاقه‌اش به برادر خود، علی بن ابیطالب هم بسیار زیاد بود. او از پیامبر روایت نقل کرده و پسرش عبدالله، ابوموسی اشعری، عبدالله بن مسعود، عایشه، ام سلمه و دیگران هم از او نقل حدیث کرده‌اند.

 

وفات شخصی که به منزله عبا برای رسول خدا بود

بنا بر قول مشهور، او در هنگام شهادت 41 سال داشت و در همان منطقه (موته) شهید شد و مزار او و سایر شهدای موته، در منطقه‌ای معروف به شهر مزار در اطراف موته (شهری در استان کرک اردن) قرار دارد. همانطور که گفته شد دو دست جعفر در رکاب رسول خدا از تن بریده شد اما پرچم اسلام را در دهان خود و بر روی سینه‌اش برافراشته نگاه داشت، همان رشادت و ایثاری که ابالفضل العباس(علیه السلام) در جوار امام حسین(علیه السلام) در صحرای کربلا داشتند.

 

 

 

 

منابع برخی از روایات نقل شده:

 صدوق ،177.1

 ابویعلی،350.11

 ابن حبان، 521.15

 ابن ابی شیبه، 516.7

 عبدالرزاق، 550.3

 برقی، 2/419؛ حلی، 2/127

 هیثمی، 5/155

 

 

بازدید 67 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

مطالب تصادفی

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

 کانال کوثرنامه در تلگرام کانال کوثرنامه در سروش کانال کوثرنامه در ایتا

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز151
دیروز930
ماه16041
مجموع1815860

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا