مراد از حسن ظن به خداوند

یقین و ظن و شک و... همواره از حالاتی هستند که برای انسان در زندگی دنیوی عارض می شوند. این حالات ممکن است نسبت به افراد و یا حتی خداوند متعال پیش بیاید.

 

 

حسن ظن به خدا

یقین و ظن و شک و... همواره از حالاتی هستند که برای انسان در زندگی دنیوی عارض می شوند. این حالات ممکن است نسبت به افراد و یا حتی خداوند متعال پیش بیاید.

در معاشرت بامردم و در قضاوت افراد معمولا به حسن ظن و پرهیز از بدبینی سفارش شده است. گرچه برخی مشاغل و مسئولیت ها جای حسن ظن نیست. و برعکس چنین مشاغلی اقتضا می کند که از هیچ رفتاری چشم پوشی نشود و با دقت بررسی شود. همچنین انسان در تقابل با دشمن، در عرصه های مختلف باید کاملا بد بینانه برخورد کند. همچنین در عصر و زمانی که فساد و تخلفات در بین افراد جامعه زیاد است حسن ظن داشتن، عاقلانه نخواهد بود کما اینکه در روایتی هم به این نکته تاکید شده است.

اما حسن ظن در قبال خداوند در روایات متعدد سفارش شده است. امام علی علیه السلام از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل می کند که حضرت بر بالای منبر فرمودند:

«قسم به خدایی که خدایی جز او نیست؛ به مؤمنی هرگز خیر دنیا و آخرت داده نمی شود مگر به حسن ظن به خدا و امیدوار بودن به او و حسن خلقش و خودداری او از غیبت مؤمنین.

و قسم به خدایی که خدایی جز او نیست؛ خداوند مؤمنی را بعد از توبه و استغفار عذاب نمی کند مگر به خاطر سوء ظن به خدا و یاس از خداوند و بدخلقی او و غیبت مؤمنین.

و قسم به خدایی که خدایی جز او نیست گمان بنده مؤمنی به خداوند نیکو نمی شود مگر اینکه خداوند طبق گمان بنده مؤمنش با او رفتار می کند. زیرا خدا کریم است و حیا می کند از اینکه بنده مؤمنی به او حسن ظن داشته باشد و به خلاف ظن او و امید او عمل کند، پس به خدا حسن ظن داشته باشید و به او توجه کنید»[1].

 

و یا در روایت دیگر حضرت می فرماید:

لَا یَمُوتَنَّ أَحَدُکُمْ إِلَّا وَ هُوَ یُحْسِنُ الظَّنَّ بِاللَّهِ فَإِنَّ حُسْنَ الظَّنِّ بِاللَّهِ ثَمَنُ الْجَنَّةِ؛ تا از دنیا نرفته اید [و مرگ به سراغتان نیامده] حسن ظن به خدا پیدا کنید، زیرا گمان نیکو به خداوند، بهای بهشت است.

 

پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمودند:

خداوند متعال چون کریم است، حیا می کند که بنده ای را که به او حسن ظن داشته و امید به رحمت او داشته، ناامید کند و دست خالی برگرداند. (وسائل الشیعة، ج 15، ص: 230 )

 

حضرت علی علیه السلام در این باره می فرماید:

امیرمؤمنان علی”علیه السلام” در این زمینه می فرماید: «الثِّقَةُ بِاللَّهِ وَ حُسْنُ الظَّنِّ بِهِ حِصْنٌ لَا یتَحَصَّنُ بِهِ إِلَّا کلُّ مُؤْمِن.. .؛توکل به خدا و حسن ظن به او [همانند] قلعۀ محکمی است که داخل در آن نمی شود مگر مؤمن».

 

همچنین امام رضا علیه السلام می فرماید:

فَأَحْسِنِ الظَّنَّ بِاللَّهِ فَإِنَّ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ”علیه السلام” کانَ یقُولُ مَنْ حَسُنَ ظَنُّهُ بِاللَّهِ کانَ اللَّهُ عِنْدَ ظَنِّهِ بِهِ وَمَنْ رَضِی بِالْقَلِیلِ مِنَ الرِّزْقِ قَبِلَ مِنْهُ الْیسِیرَ مِنَ الْعَمَلِ؛[5]؛

گمان خود را نسبت به پروردگار نیکو گردان زیرا حضرت ابا عبدالله”علیه السلام” مکرر می فرمود: کسی که گمانش نسبت به خداوند نیکو باشد، خداوند در نزد گمان آن بنده نسبت به خودش خواهد بود [با او مطابق همان گمان، معامله خواهد نمود] و کسی که به مقدار اندکی از روزی اکتفا نماید، خداوند متقابلاً عمل کم او را قبول خواهد نمود

 

اما مراد از حسن ظن به خداوند چیست؟

امام صادق”علیه السلام” در معنای حسن ظن به خدا می فرماید: حسن الظّنّ باللّه أن لا ترجو إلّا اللّه و لا تخاف إلّا ذنبک؛ خوش بینی به خدا این است که امید نداشته باشی جز به خدا و نترسی جز از گناهت.

 

حسن ظن به خداوند موارد متعددی را شامل می شود:

1-در مرحله عمل با وجود این که می داند آن چه را که انجام می دهد شایسته درگاه خداوند متعال نیست ولی با حسن ظن به خداوند و امید به رحمت پروردگار، عمل خود را انجام می دهد.و امیدوار است که خداوند همین عمل ناچیز وی را می پذیرد.

 

2-در مرحله دعا و توسل، با وجود اینکه خود را مستحق آن چه که از خداوند درخواست می کند نمی داند ولی با امید به رحمت واسعه الهی، دعا می کند و قین دارد که خداوند دعای او را مستجاب می کند.

 

3- در مرحله توبه و استغفار با وجود اینکه انسان می داند گناه یا گناهان بزرگی مرتکب شده است ولی با حسن ظن به خداوند و امید به بخشش و مغفرت الهی، توبه می کند و از رحمت الهی مایوس نیست.

 

4- در مراحل مختلف زندگی و در سختیها و مشکلاتی که هر لحظه ممکن است انسان را از پای در آورد. انسان در حد توان خود به تلاش و کوشش خود تا آخرین نفس و لحظه ادامه می دهد و به وعده های الهی امیدوار است و به خداوند متعال حسن ظن دارد و می داند که خداوند به وعده خود در قبال امداد و نصرت مومنین، عمل می کند.

 

5- در مصائبی که برای انسان پیش می آید بدون اینکه نا امید شود و از خداوند ناراضی بوده و از شرایطی که پیش آمده شکایت کند، در برابر قضا و قدر الهی تسلیم بوده و آن چه را که پیش آمده مایه خیر و صلاح خود می داند کما اینکه در حدیث قدسی است که خدای متعال می فرماید:

بنده ی مؤمنم را در هیچ موقعیتی قرار نمی دهم و هیچ حادثه ای برایش پیش نمی آورم مگر اینکه خیری در آن حادثه و موقعیت برای او مقدّر کرده ام.

 

6-در مواجهه با گناه، از خداوند حیا می کند و مرتکب نمی شود و به وعده الهی امیدوار است که اگر انسان برای برآوردن نیازهای خود از راه حرام اقدام نکند، خداوند از راه حلال نیازهای او را چندین برابر بر آورده می کند بنابراین کسی که حسن ظن به خداوند دارد هیچ وقت گناه نمی کند نه اینکه مرتکب گناه شود و بگوید چون به خداوند حسن ظن دارم پس خداوند مرا به خاطر گناه عذاب نمی کند. پس حسن ظن به خداوند ناشی از ایمان و عقیده خالص و موحد بودن است. و کسانی مصداق بارز دارندگان حسن ظن به خداوند متعال هستند که مومن و موحدند و نه اهل شرک و نفاق.

 

امام صادق”علیه السلام” در این باره می فرماید: قَالَ النَّبِیُّ دَاوُودُ: یَا رَبِّ مَا آمَنَ بِکَ مَنْ عَرَفَکَ فَلَمْ یُحْسِنِ الظَّنَّ بِکَ. داوود پیامبر”علیه السلام” عرض کرد: پروردگارا! کسی که گمان نیکو به تو ندارد، ایمان به تو نیاورده گرچه تو را شناخته باشد»

 

همچنین در قرآن کریم خداوند سوء ظن دارندگان به خداوند را مشرکین و منافقین معرفی می کند و می فرماید:

وَ یعَذِّبُ الْمُنافِقِینَ وَ الْمُنافِقاتِ وَ الْمُشْرِکینَ وَ الْمُشْرِکاتِ الظَّآنِّینَ بِاللَّهِ ظَّنَّ السُوءِ عَلَیهِمْ دائِرَةُ السَّوءِ وَ غَضِبَ اللَّهُ عَلَیهِمْ وَ لَعَنَهُمْ وَ اعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ وَ سائَتْ مَصِیراً و مردان و زنان منافق و مردان و زنان مشرک را که به خدا گمان بد می برند، مجازات کند. [آری] حوادث ناگواری [که برای مؤمنان انتظار می کشند] تنها بر خودشان نازل می شود! خداوند بر آنان غضب کرده و از رحمت خود دور ساخته و جهنم را برای آنان آماده کرده و چه بد سرانجامی است.

 

 

[1]- وسائل 6:181.

 

 
 
 
 
منبع: حوزه
 
بازدید 31 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

مطالب تصادفی

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز107
دیروز808
ماه11736
مجموع1748546

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا