فضايل حضرت علی عليه السّلام در قرآن

مناظره ابن عباس با معاويه

هنگامي‌كه معاويه به‌عنوان خليفه مسلمين وارد مدينه طيّبه شد، دستور داد تا ابن عباس، عموزاده علي عليه‎السّلام راحاضر كنند، آن‌گاه با كمال ناراحتي و خشم به او گفت: «شنيده‎ام هنوز دم از فضايل علي مي‎زني؟ مگر نمي‎داني ذكر فضايل علي را ممنوع كرده‎ام؟ بترس از اين كه مبتلاي به عقوبت سختي گردي به نحوي كه هرگز از آن رهايي نداشته باشي.»
ابن عباس فرمود:«تمام اهل مدينه شاهدند كه من به غير از تفسير قرآن سخن ديگري بر زبان جاري نمي‎كنم، لكن چون از پيغمبر خدا صلي‎الله عليه و آله شنيدم كه فرمودند: «مَنْ فسَّرَ القرآنَ بِرَايهِ فَاليَتَبَوَّءْ مَقْعَدُهُ مِنَ النّارِ» كسي كه قرآن را بر خلاف واقع تفسير كند، نشيمن‎گاه او در آتش خواهد بود؛ لذا هرگز قرآن را بر خلاف واقع تفسير نمي‎كنم.»


معاويه گفت: «تفسير بگو و خلاف حقيقت و درو‎غ هم معنا مكن، لكن حق نداري دم از فضيلت علي بزني.»

ابن  عباس گفت: بسيار خوب، لكن گاهي من اين آيه شريفه را مي‎خوانم: «وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلي حُبِّهِ مِسكيناً وَ يَتيماً و أسيراً»(1) از من سؤال مي‎كنند: خداوند در اين آيه از چه كساني ستايش مي‎كند؟ اگر بگويم آنان علي و فاطمه و فضّه خادمه مي‎باشند،آيه را به نحو حقيقت تفسير نموده‎ام و إلاّ آيه را به دروغ و خلاف واقع تفسير كرده‎ام.»


معاويه گفت: «آيات ديگر را از براي مردم تفسير كن. مگر قر‎‎آن آيه ديگري ندارد؟» ابن عباس گفت:«بسيار خوب، اينك آيه ديگري مي‎خوانم و آنگاه اين آيه را خواند: «يْا أيُّها الرَّسولُ بَلَّغْ ما اُنزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ اِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللهُ يَعْصِمُكَ مِنَ الّناس»(2) از من سؤال مي‎كنند، پيامبر مأمور به ابلاغ چه موضوعي بوده كه اگر آن را ابلاغ نمي‎كرد گويا اصلاً رسالت خود را ابلاغ نكرده ؟ اگر بگويم پيغمبر صلي‎الله عليه و آله در غدير خم مأمور بود تا علي عليه‎السّلام را به‌عنوان خليفه بلافصل خود معرفي نمايد آيه را درست تفسير كرده‎ام و الا بر خلاف واقع سخن گفته‎ام.»


معاويه گفت: «مگر حتماً بايد اين آيه را تفسير كني؟ آيه ديگري بخوان»
ابن عباس گفت: «اين آيه شريفه را بشنو: «ياايُّهاالذين آمنوا اذا ناجَيْتُمُ الرَّسولَ فَقَدَّموا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقَه» (3) از من مي‎پرسند: آيا كسي به اين آيه شريف عمل نموده؟ اگر بگويم تنها كسي كه به اين آيه عمل نموده علي عليه‎السّلام است و او با اينكه يك دينار بيش تر نداشت، با اين حال يك دينار را به ده درهم فروخت و هر گاه مي‎خواست با پيامبر نجوا كند، يك درهم صدقه مي‎داد، در اين صورت آيه را صحيح تفسير كرده‎‏ام و إلّا بر خداوند دروغ بسته‎ام و من هرگز جرأت آن را ندارم كه بر خلاف واقع، قرآن را تفسير كنم.»

معاويه گفت: «از آيات ديگر قرآن بخوان.»

ابن عباس خواند:
«وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يَشري نَفْسَهُ اَبْتِغاءَ مَرْضات اللهِ، وَاللهُ رَئُوفٌ بالعِبادِ»(4) ازمن مي‎پرسند: «آن كسي كه جان خود را در راه رضايت خدا بذل نمود كه بوده؟ اگر بگويم آن شخص علي عليه‎السّلام بود كه در «ليلهالمبيت» به جاي پيغمبر اكرم صلي‎الله عليه و آله در بستر خوابيد تا اين كه آن حضرت بتواند به مدينه هجرت كند، آيه را به نحو حقيقت و واقع تفسير نموده‎ام وإلا به خداوند اسناد دروغ داده‎‎ام.»


معاويه گفت: «از آيات ديگر قرآن بخوان.»
ابن مسعود گفت: اين آيه شريفه را گوش كن: «قُلْ لا اَسْئَلُكُمْ عَلَيهِ اَجْراً اِلاّ المَوَدَّهِ في القُرْبي»(5) از من سؤال مي‎كنند: «ذي القربي» كيانند كه محبت آنان در عوض مزد رسالت پيغمبر اكرم صلي‎الله عليه و آله مي‎باشد؟ اگر بگويم مراد، علي و فاطمه و فرزندان آن هاست درست تفسير كرده‎ام و گرنه بر خلاف واقع تفسير كرده‎ام و من هرگز اين كار را نخواهم كرد.


معاويه گفت: «قرآن هزاران آيه دارد،آيه ديگري بخوان.»
ابن عباس خواند: «انَّما يُريدُ اللهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ اَلْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهيراً»(6) از من مي‎پرسند: آناني كه خداوند هر رجس و پليدي را از آن‌ها زايل نموده چه كساني هستند؟ اگر بگويم آنان اهل بيت پيغمبراكرم صلي‎الله عليه و آله هستند به راستي سخن گفته‎ام والّا آيه را به دروغ تفسير كرده‎ام.


معاويه گفت: «مگر در قرآن آيه ديگري نيست؟»
ابن عباس اين آيه شريفه را خواند: «فَمَنْ حاجَّكَ فيهِ مِنْ بَعْدِ ما جائَكَ مِنَ العِلْمِ فَقُل ْتَعالَوْ نَدْعُ اَبْنائَنا وَ اَبْنائَكُمْ وَ نسائَنا و نسائَكُمْ وَ اَنفُسَنا اَنْفُسَكُمْ، ثٌمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلُ لَّعنَهَ اللهِ عَلَي الكاذِبينَ»(7) و گفت: «از من سؤال مي‎كنند: داستان مباهله پيغمبر صلي‎الله عليه و آله با نصاراي نجران كه بنا شد در حق هم نفرين كنند تا خداوند دروغگو را از بين ببرد چيست؟ اگر بخواهم طبق واقع تفسير كنم بايد بگويم: پيغمبر اكرم صلي‎الله عليه و آله در روز مباهله دو فرزند خود، امام حسن و امام حسين عليهما‎السّلام و زهرا عليها‎السّلام و علي عليه‎السّلام را با خود همراه كرد و از علي عليه‎السّلام تعبير به «نفس» وجان خود كرد، اما اگر بگويم پيغمبر صلي‎الله عليه و آله مردي غير از علي عليه‎السّلام را جهت مباهله با خود همراه كرد قطعاً دروغ گفته‎ام و من هرگز بر خلاف واقع آيه‎اي تفسير نمي‎كنم.»


معاويه گفت: «آيه ديگري بخوان.»
ابن عباس خواند: «اِنَّما وَليُّكُمُ اللهُ وَ رسوُلُهُ و الَّذينَ آمنوا الذينَ يُقيمون الصَّلوهَ وَ يُؤتُونَ الزَّكاهَ وَهُمْ راكِعُونَ»(8)
پس گفت: « اگر از من بپرسند: آن كسي كه بعد از خدا و رسول بر مردم ولايت دارد و داراي اين صفت بوده كه در حال ركوع نماز زكات داده كيست؟ اگر بگويم او علي عليه‎السّلام است به نحو حقيقت سخن رانده‎ام والا آيه را بر خلاف حقيقت تفسير كرده‎ام و از من چنين انتظاري نداشته باش»

 

معاويه گفت: «آيه ديگري را براي مردم تفسير كن، مگر قر‎آن فقط شامل همين آياتي بود كه در شأن علي تفسير كردي؟»
ابن عباس گفت: پس اين آيه را بشنو «اِنَّمااَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هاد(9)» از من سؤالي مي‎شود كه تفسير اين آيه چيست؟ ما«منذر» را كه پيغمبر اكرم صلي‎الله عليه و آله باشد شناخته‎ايم، امّا، هادي امّت را نمي‎شناسيم. اگر بگويم مقصود از «هادي امّت» علي عليه‎السّلام است به راستي سخن گفته‎ام زيرا تمام علماي خاصّه و عامّه اين حديث شريف را از پيغمبر اكرم صلي‎الله عليه و آله نقل نموده‎اند كه فرمود: «أنا المُنْذِرُ و عليٌّ الهادي و بِكَ يا عليُّ يُهْتَدي المُهْتَدوُنَ» من ترساننده امّت و علي رهنماي آنان مي‎باشد و سپس فرمودند: يا علي توسط تو مردم به راه راست هدايت خواهند شد. و هر گاه آيه شريفه را خلاف واقع تفسير كنم گنهكار خواهم بود و من طاقت عقوبت خداوند را ندارم.»


معاويه گفت: «مگر قرآن آيات ديگري ندارد كه تفسير كني؟»
ابن عباس گفت: بسيار خوب آيه ديگري را گوش كن: «قُلْ كَفي بِاللهِ شهيداً بَيْني وَ بَيْنَكُم وَ مَنْ عِندَهُ عِلْمُ الكِتابِ»(10) مردم از من سؤال مي‎كنند: آن كسي كه در نزد او علم قرآن بوده چه كسي است؟ اگر بگويم علي عليه‎السّلام است به‌راستي سخن گفته‎ام؛ زيرا تمام مفسرين از اهل تسنّن و تشييع نقل كرده‎اند كه چون از پيغمبر اكرم صلي‎الله عليه و آله سؤال شد: آن كسي كه علم قرآن در نزد اوست كيست؟ فرمود: علي عليه‎السّلام است به‌علاوه رسول گرامي اسلام بارها فرمودند:
«أنا مدينهُ العِلْمِ وَ عَليٌّ بابُها، فَمَنْ أرادَ الحِكْمَهَ فَالْيَئْتِها مِنْ بابِها»
«من شهر علم و علي به‌منزله باب علم و حكمت است، پس هر كس دانش مي‎خواهد بايد ابتدا دست به دامن علي عليه‎السّلام شود.»


معاويه گفت: «از آيات ديگر قرآن قرائت كن.»
ابن عباس گفت «اين آيه شريفه را مي‎خوانم: «وَاَعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللهِ جَميعاً و لا تَفَرَّقوُا»(11) از من از تفسير اين آيه سؤال مي‎كنند؛ اگر بگويم مقصود از ريسماني كه مردم بايد به آن چنگ بزنند تا دچار اختلاف نشوند، اهل‌بيت پيغمبر صلي‎الله عليه و آله و در رأس آنان علي عليه‎السّلام است به‌راستي سخن گفته‎ام زيرا خاصّه و عامّه بنحو تواتر اين حديث را از وجود مبارك نبي اكرم صلي‎الله عليه و آله نقل كرده‎اند كه فرمود: «اِني تَرَكْتُ فيكُمْ حَبْلَيْني، إنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِما لَنْ‌ تَضِلّوا اَبَداً، اَحَدُهُما اَكْبَرٌ مِنَ اَلاَخَرِ، كِتابُ الله حَبْلٌ مَمْدُودٌ مِنَ السَّماءِ اِلَي اَلأرضِ وَ عِتْرَتي أهلَ بيتي. فَانَّهُما لَنْ يفتَرِقا حَتّي يَرِدا عَلَيَّ الحَوْض» «به درستي كه من دو ريسمان محكم را در بين امّت خود به يادگار مي‎گذارم، و هر كس به اين دو ريسمان محكم چنگ بزند هر‎گز گمراه نمي‎شود، يكي از آن‌ها بزرگ‌تر از ديگري است و آن قرآن است كه چون ريسمان از آسمان به زمين كشيده شده و ديگري عترت من است و اين دو از هم جدا نمي‎شوند تا اين‌كه در كنار حوض كوثر بر من وارد گردند.» اي معاويه! اگر من آيه را به غير از اين تفسير كنم بر خلاف حقيقت معني نموده‎ام و من هرگز چنين نخواهم كرد.

 

 

پي‌نوشت‌ها:

1. انسان، 8.
2. مائده، 67.
3. مجادله،12.
4. شور‎ي،23.
5. بقره 207.
6. احزاب، 33.
7. مائده 55.
8. آل عمران، 61.
9. رعد 7.
10. رعد 43.
11. آل عمران، 103.

 

 

 

منبع : پرسمان دانشجویی

تبیان

 

بازدید 287 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

مطالب تصادفی

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز106
دیروز808
ماه11735
مجموع1748545

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا