کمک مالی به یتیم

آیه:

لَیسَ البِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَکمْ قِبَلَ المَشْرِقِ وَ المَغْرِبِ وَ لکنَّ البِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الیوْمِ الآخِرِ وَ المَلئِکةِ وَ الکتبِ وَ النَّبِینَ وَ ءَاتَی المَالَ عَلَی حُبِّهِ ذَوِی القُرْبَی وَ الیتمَی وَ المَسکینَ وَ ابْنَ السَّبِیلِ وَ السَّائِلِینَ وَ فِی الرِّقَابِ وَ أَقَامَ الصَّلَوةَ وَ ءَاتَی الزَّکوةَ وَ المُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عهَدُوا وَ الصَّبِرِینَ فِی البَأْسَآءِ وَ الضَّرَّآءِ وَ حِینَ البَأْسِ أُولئِک الَّذِینَ صَدَقُوا وَ أُولئِک هُمُ المُتَّقُونَ [1]

 

ترجمه:

نیکی این نیست که رویتان را به سوی خاور و (یا) باختر نمایید؛ و لیکن نیکی (و نیکوکار) کسی است که به خدا و روز بازپسین و فرشتگان و کتاب (الهی) و پیامبران، ایمان آورد؛ و ثروت (خود) را در حالی که دوستش دارد، به مصرف نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده و گدایان، و در [راه آزاد کردن ] بردگان برساند؛ و نماز را بر پا دارد و [مالیاتِ ] زکات را بپردازد؛ و (کسانی که) چون عهد بستند، به عهد خود وفا دارند. و در سختی (زندگی) و زیان (جسمی) و به هنگام سختی (جنگ)، شکیبایند؛ آنان کسانی هستند که راست می گویند؛ و تنها آنان پارسا (و خود نگهدار) هستند.

 

نکته ها و اشاره ها

1.قرآن در آیات گذشته اشاراتی به مسأله ی تغییر قبله ی مسلمانان از بیت المقدس به طرف کعبه داشت. این تغییر قبله سروصدای زیادی در میان مردم و به ویژه یهودیان و مسیحیان به راه انداخت و حتی یهودیان زبان به اعتراض گشودند- که در آیه ی 142 شرح آن گذشت- قرآن کریم در این آیه تأکید می کند که این همه گفت وگو در مسأله ی قبله صحیح نیست بلکه مسائل مهم تر دیگری وجود دارد که معیار ارزش انسان هاست.

 

2.آیه ی فوق معیارها واصول نیکی و نیکوکاری را در شش محور بیان می کند که عبارت انداز

الف) معیار اعتقادی؛ که همان ایمان به خدا، قیامت، فرشتگان، کتاب الهی و پیامبران است.

ب) معیار ایثار و ازخودگذشتگی مالی؛ یعنی کمک کردن به خویشاوندان، یتیمان، فقیران، در راه ماندگان، سائلان و بردگان، که این امور نوعی تعاون و نوع دوستی است.

ج) معیار عبادی؛ یعنی برپاداشتن نماز که سمبل رابطه ی خلق با خالق است.

د) معیار اقتصادی؛ یعنی پرداخت مالیاتی که بر آنان واجب شده است که نوعی برنامه ریزی برای حل مشکل فاصله ی طبقاتی است.

ه) معیار اخلاقی وفای به عهد، که سرمایه ی زندگی اجتماعی و عامل اعتماد متقابل افراد جامعه است.[2]

و) معیار مقاومت، صبر و شکیبایی در برابر محرومیت ها، بیماری ها و جنگ ها، که عامل پایداری و ساخته شدن انسان هاست.

 

3.برخی از مفسران گفته اند این آیه جامع ترین آیه ی قرآن است و از پیامبر صلی الله علیه و آله حکایت شده که «هر کس به این آیه عمل کند ایمانش کامل است».[3]

 

4.واژه ی «بِرّ» در اصل به معنای توسعه است[4] و سپس در معنای نیکی، خوبی و احسان به کار رفته است؛ چرا که این گونه کارها محدود به خود انسان نمی شود و گسترش می یابد و به دیگران می رسد و آنها را نیز بهره مند می کند. به انسان نیکوکار «بَرّ» گویند، زیرا روحی وسیع و گسترده دارد.

 

5.تعبیر «عَلی حُبّهِ» اشاره به این حقیقت است که گذشتن از مال و ثروت برای همه کس کار آسانی نیست، مخصوصاً هنگامی که به مرحله ی ایثار برسد؛ زیرا محبت مال تقریباً در همه ی دل ها وجود دارد، پس نیکوکاران کسانی هستند که در برابر این خواسته ی دل، برای رضای خدا مقاومت می کنند و مال خویش را با آن که بدان علاقه دارند، به دیگران می بخشند.[5]

 چند روزی ز قوی دینان باش در پی حاجت مسکینان باش

 شمع شو شمع، که خود را سوزی تا به آن، بزم کسان افروزی

 

6.در این آیه ارتباط با خدا، ارتباط با مستضعفان، تعاون اجتماعی و ارتباطات اخلاقی در کنار هم مطرح شده است تا نشان دهد که مؤمن نیکوکار به همه ی این ابعاد توجه می کند.

 

7.بخشش های مالی و پرداخت مالیات واجب، هر دو لازم است.

برخی از مردم در مواردی به مستمندان کمک می کنند ولی مالیات های واجب خود را نمی پردازند و برخی دیگر همین که حقوق واجب را پرداختند، نسبت به فقرا و محرومان بی تفاوت می شوند، اما نیکوکار کسی است که به هر دو توجه کند.

 

8.در برخی احادیث آمده است که مسلمانان در مورد دیگران سه وظیفه دارند، خواه طرف مقابل مسلمان باشد یا کافر، نیکوکار باشد یا بدکار؛ آن سه برنامه عبارت است از وفای به عهد، ادای امانت و احترام به پدر و مادر.[6]

 

9.در این آیه، سائلان (نیازمندانی که گدایی می کنند) را از بینوایان جدا کرده است؛ زیرا برخی از بینوایان و فقرا اهل سؤال و گدایی نیستند و آبرومندانه زندگی می کنند؛ پس نباید توجه به گدایان ما را از امدادرسانی به بینوایان غافل کند.

 

آموزه ها و پیام ها

1.توجه به شعارها و امور فرعی، ما را از محتوای دین و اهداف اساسی باز ندارد (و به شعارها بسنده نکنیم).

2.معیار نیکوکاری؛ عقاید نیک، کردار نیک و اخلاق نیک است.

3.ایمان به خدا از ایمان به معاد، فرشتگان و کتاب های آسمانی و پیامبران جدا نیست.

4.وفای به عهد و استقامت، از نشانه های افراد راستین و پارساست.

5.امدادرسانی را از خویشاوندان و کودکان بی سرپرست شروع کنید.

6.برای امدادرسانی از اموال دوست داشتنی خود بگذرید.

7.بخشش های مستحبی، شما را از پرداخت مالیات واجب زکات بازندارد.

8.در راه ریشه کن کردن برده داری از جامعه ی بشری بکوشید.

9.اگر می خواهید نیکوکاری صادق و پارسا باشید، ایمان خود را کامل و به دیگران امداد برسانید و پیوند خود را با خدا و خلق برقرار سازید و به پیمان خود وفادار باشید و در سختی ها شکیبایی کنید.

 

 

پی نوشت:

[1] سوره بقره، آیه 177

[2] . واژه‏ى« عهد» در اصل به معناى نگه‏دارى مداوم از يك چيز است. به پيمان از آن جهت عهد گويند كه نگه‏دارى آن لازم است.

[3] تفسير الميزان، ج 1، ذيل آيه‏ى فوق.

[4] واژه‏ى« بَرّ» به معناى خشكى و بيابان نيز از همين ريشه است، كه آن هم داراى معناى‏توسعه است.

[5] ر. ك: تفسير نمونه، ج 1، ص 599.

[6] ر. ك: اصول كافى، ج 2، ص 129، ح 15.

 

 

منبع : تفسیر قرآن مهر، جلد دوم، صفحه 93.

 

بازدید 200 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

مطالب تصادفی

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

 کانال کوثرنامه در تلگرام کانال کوثرنامه در سروش کانال کوثرنامه در ایتا

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز155
دیروز743
ماه12565
مجموع1898148

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا