میزان محبت اهل بیت علیهم السلام

«حب»؛ یعنی، رغبت و میل انسان به چیزی. اگر این میل باطنی و رغبت دل به چیزی شدید و قوی شود، آن را عشق می نامند. [۱] جایگاه حبّ اهل بیت (علیهم السّلام) را باید از قرآن و روایات اخذ کرد.

 

در اهمّیّت و جایگاه محبّت اهل بیت (علیهم السّلام) همین بس که قرآن، آن را تنها پاداش رسالت پیامبر (صلِّی الله علیه و آله و سلّم) معرّفی کرده است: «قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبی »[۲]، «{ای پیامبر!} بگو از شما هیچ پاداشی درخواست نمی کنم، جز آن که نزدیکان مرا دوست بدارید». رسول اکرم (صلِّی الله علیه و آله و سلّم) می فرماید: «لا یؤمن أحدکم حتی أکون أحبّ إلیه من ولده و والده و الناس أجمعین»[۳]؛ «هیچ کس از شما ایمان ندارد؛ مگر این که من نزد او، از فرزندانش و پدرش و همۀمردم محبوب تر باشم».

 

آن حضرت اصل ایمان را مشروط با «حبّ» خود می داند و در روایتی دیگر برای آن، مرتبۀبالاتری معرّفی می کند: «لا یؤمن أحد حتی أکون أحب الیه من نفسه، و تکون عترتی أحب الیه من عترته، و یکون أهل بیتی أحب الیه من أهل بیته، و یکون ذاتی أحب الیه من ذاته»[۴]؛ «هیچ بنده ای ایمان ندارد، مگر این که من نزد او، از خودش محبوب تر باشم و ذریّۀمن پیش او، از ذریّۀخودش محبوب تر باشد و اهل من پیش او، از اهل خودش محبوب تر باشند و ذات من نزد او، از ذات خودش محبوب تر باشد».

 

پیامبر (صلِّی الله علیه و آله و سلّم) در این روایت، شرط ایمان را حبّ خود و اهل بیت خویش -آن هم در مراحل بالاتر- معرّفی کرده است؛ زیرا به طور معمول انسان به خود علاقۀشدیدی دارد و نزد خودش از همه محبوب تر است؛ سپس فرزندانش و آن گاه دیگر نزدیکان او. امّا وقتی انسان در حبّ کسی، به مرتبۀبالایی می رسد، او را بر خود و فرزندان، نزدیکان و همۀکسان دیگر ترجیح می دهد و این همان مرتبۀشدید و قوی حبّ است که به آن «عشق» می گویند. بنابراین حبّ اهل بیت و ائمّۀاطهار علیهم السلام، باید در حدّ اعلا باشد و هر اندازه از این حد فروتر باشد، به همان اندازه ایمان شخص، نقص و کاستی دارد. به عبارت دیگر درجات ایمان با درجات حبّ پیامبر اکرم (صلِّی الله علیه و آله و سلّم) و اهل بیت (علیهم السّلام) پیوستگی دارد و با آن سنجیده می شود.

 

دوستی اهل بیت (علیهم السّلام) در عمل

امام باقر (علیه السّلام) می فرماید: «یَا جَابِرُ بَلِّغْ شِیعَتِی عَنِّی السَّلَامَ وَ أَعْلِمْهُمْ أَنَّهُ لَا قَرَابَهَ بَیْنَنَا وَ بَیْنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَا یُتَقَرَّبُ إِلَیْهِ إِلَّا بِالطَّاعَهِ لَهُ یَا جَابِرُ مَنْ أَطَاعَ اللَّهَ وَ أَحَبَّنَا فَهُوَ وَلِیُّنَا وَ مَنْ عَصَی اللَّهَ لَمْ یَنْفَعْهُ حُبُّنَا»[۵]؛ «ای جابر! از طرف من، به شیعیانم سلام برسان و به آنان اعلام کن که هیچ قرابت و خویشاوندی بین ما و خدای عزّ و جل نیست و هر کسی با اطاعت و بندگی به درگاه الهی تقرّب می یابد. ای جابر! هر کسی فقط خدا اطاعت کند و همراه آن به ما محبّت ورزد، دوست و محبّ ما است و هر کس خدا را معصیت کند، حبّ ما برایش نافع نیست». بنابراین اوّلین شرط حبّ اهل بیت (علیهم السّلام) اطاعت از حق تعالی و پرهیز از گناه است. ممکن است کسی درجۀپایین محبّت (همان میل باطنی و رغبت درونی) را داشته باشد؛ ولی عملاً اهل معصیت هم باشد! چنین حبّی، چندان سودبخش نیست. البتّه معصیت های اتّفاقی –که بعد از آن توبه باشد- باعث نمی شود حبّ اهل بیت (علیهم السّلام) سودی نبخشد.

 

حضرت علی (علیه السّلام) فرمود: «أَنَا وَ رَسُولُ اللَّهِ (صلِّی الله علیه و آله و سلّم) عَلَی الْحَوْضِ وَ مَعَنَا عِتْرَتُنا فَمَنْ أَرَادَنَا فَلْیَأْخُذْ بِقَوْلِنَا وَ لْیَعْمَلْ بِأَعْمَالِنَا …»[۶]؛ «من با رسول خدا (صلِّی الله علیه و آله و سلّم) در حالی که عترت من هم با من هستند، بر حوض {کوثر} اشراف داریم. پس هر کس ما را می خواهد، هم باید گفتار ما را بگیرد و هم عمل ما را، عمل کند…». بنابراین محبّت باید در عمل جلوه گر شود.

 

راه های کسب دوستی اهل بیت (علیهم السّلام)

۱ – معرفت اهل بیت علیهم السلام: در پرتو معرفت امام، به کمالات و ویژگی های او بیشتر واقف می گردیم و این آشنایی به طور طبیعی شیفتگی و محبّت را در پی دارد. امام صادق (علیه السّلام) می فرماید:«الْإِمَامُ عَلَمٌ فِیمَا بَیْنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ بَیْنَ خَلْقِهِ فَمَنْ عَرَفَهُ کَانَ مُؤْمِناً وَ مَنْ أَنْکَرَهُ کَانَ کَافِراً»[۷]؛ «امام آن شاخص {و دلیل و راهنمای} آشکار است که بین خدای عزّ وجل و خلقش قرار گرفته است. پس هر کس او را شناخت، مؤمن می گردد و هر کس او را انکار کرد {و نشناخت}، کافر می گردد». مؤمن بودن، فرع بر شناخت امام است.

 

۲ – اطاعت از اهل بیت (علیهم السّلام): اگر کسی شناخت لازم و کافی از اهل بیت (علیهم السّلام) پیدا کرد، اطاعت از آنان را بر خود لازم می داند؛ ولی گاهی شناخت در آن حد بالا نیست، در این صورت چه بسا نسبت به اوامر آنان سرپیچی کند! عصیان به هر اندازه باشد، به همان مقدار کدورت و بغض می آورد. کدورت و بغض، ضدّ صفا و حب است. پس هر اندازه نسبت به اوامر آنان عصیان شود، به همان اندازه بغض و کدورت نسبت به آنان در دل ایجاد می شود و برعکس، هر اندازه نسبت به اوامر آنان اطاعت شود، به همان اندازه حبّ و صفا، دل را فرا می گیرد.امام رضا (علیه السّلام) می فرماید: «اللهم انی اسئلک … العمل الذی یبلغنی الی حبک …» [۸]؛ «خدایا! از تو آن عملی را مسألت می کنم که حبّ تو را به من برساند». بنابراین یکی از راه های عملی وصول به «حبّ اهل بیت عم»، اصل عمل و اطاعت است.

 

۳ – توسّل با معرفت: در پرتو شناخت امام، می فهمیم که هم چیز ما به او وابسته بوده و وی واسطۀفیض و کمال است. [۹] اگر توسّل با شناخت و توجّه همراه باشد، ترنّم عارفانه و عاشقانه ای است که حبّ را در دل بیش از پیش می پروراند.

 

 

پی نوشت:

[۱]. با استفاده از: طریحی، مجمع البحرین، ج ۲، ماده «حبب».

[۲]. شوری (۴۲)، آیه ۲۳٫

[۳]. میزان الحکمه، ج ۲، (صلّی الله علیه و آله و سلّم) ۲۳۶، ح ۳۱۹۷٫

[۴]. همان، ح ۳۱۹۹٫

[۵]. همان، (صلِّی الله علیه و آله و سلّم) ۲۳۸، ح ۳۲۱۱٫

[۶]. همان، ح ۳۲۱۲٫

[۷]. همان، ج ۱، (صلِّی الله علیه و آله و سلّم) ۱۷۰، ح ۸۳۹٫

[۸]. همان، ح ۳۰۹۳٫

[۹]. برای آشنایی بیشتر به زیارت «جامعۀکبیره» رجوع کنید.

 

 

 
 
 
 
منبع: پرسش ها و پاسخ های دانشجویی امام شناسی
 
بازدید 20 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

 کانال کوثرنامه در تلگرام کانال کوثرنامه در سروش کانال کوثرنامه در ایتا

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز392
دیروز751
ماه19872
مجموع1883007

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا