فقیر واقعی

 

روزی رسول خدا صلی الله علیه و آله به اصحاب خویش فرمود: آیا می دانید مفلس کیست؟

عرض کردند: مفلس نزد ما کسی است که نه پولی دارد و نه کالائی. آن حضرت فرمودند: مفلس در امّت من، کسی است که با نماز و روزه و زکاة در روز قیامت می آید ولی کسی را فحش گفته، دیگری را افترا بسته، مال او را خورده، خون او را ریخته، و این را زده، لذا به همه آنها از حسنات خودش بجای خطاهایش می دهد، و اگر حسناتش تمام شد و هنوز حسابش تصفیه نشده باشد، از جزای معاصی آنها می گیرد تا اینکه داخل آتش می شود، مفلس واقعی این است.[1]

بلی، باید معیار را شناخت. اگر معیار اصیل در شناخت فقیر و غنی دنیا باشد، صاحب درهم و دینار غنی و فاقد آن فقیر است. امّا اگر دانستیم که انسان برای دنیا آفریده نشده است، بلکه هدف از خلقت انسان وصال او به قرب الهی می باشد، فقیر را کسی گویند که به این مهم جاهل بوده و آن کس که راه را شناخته و در آن قدم برداشته غنی خواهد بود.

بر همین اساس است که حضرت امیر علیه السلام جهل را نهایت فقر معین نموده است و می فرماید:

«لا فَقْرَ کالجَهْلِ»

و

«اکبَرُ الْفَقْرِ الْحُمْقُ»[2]

فقری چون نادانی نیست، بالاترین فقرها احمقی می باشد.

در همین راستا امام باقر علیه السلام مالکیت بر نفس را معیار غنا و عدم مالکیت بر آن را محک فقر معرفی می فرماید:

«لافَقْرَ کفَقْرِ الْقَلْبِ وَ لاغِنی کغِنَی النَّفْسِ»[3]

فقری چون فقر قلب( عدم کنترل نفس) و ثروتی چون غنای نفس( کنترل نفس) نیست.

بهشت برای انسان هدف نیست امّا علامت رسیدن به هدف است. و لذا هر عملی موجب رسیدن انسان به آن شود ثروت محسوب می شود و هرچه که انسان را از آن دور سازد فقر می باشد.

قال علی علیه السلام:

«ما خَیرٌ بِخَیرٍ بَعْدَهُ النَّارُ وَ ما شَرٌّ بِشَرٍّ بَعْدَهُ الْجَنَّةُ، وَ کلٌّ نَعیمٍ دُونَ الْجَنَّةِ فَهُوَ مَحْقُورٌ وَ کلُّ بَلاءٍ دُونَ النَّارِ عافِیةٌ»[4]

آن خوبی که جهنم را در پی داشته باشد خوبی نیست و آن بدی که بهشت را به دنبال داشته باشد بدی نیست، هر نعمتی در برابر بهشت حقیر و هر بلائی در مقابل جهنم اندک است.

و نیز می فرماید:

«لافَقْرَ بَعْدَ الجَنَّةِ وَ لاغِنی بَعدَ النَّارِ»[5]

فقری بعد از بهشت و ثروتی بعد از آتش نیست.

روزی یکی از شیعیان به حضور امام صادق علیه السلام رسید و از فقر خود گله کرد. امام به وی فرمود: اگر ثروتمندی به تو بگوید: روی زمین را پر از نقره می کنم دست از ولایت ائمه بردار، آیا بر می داری؟ عرض کرد: خیر. امام فرمود: پس تو فقیر نیستی، فقیر کسی است که آنچه تو داری نداشته باشد. سپس امام چیزی به او مرحمت فرمود.

با دقّت در آنچه بیان کردیم، بی تردید شقی بین خلایق کسی است که در آخرت فقیر باشد.

قال علی علیه السلام:

«الْفَقْرُ مِنَ الدِّینِ الشِّقاءُ الْاکبَرِ»[6]

فقر دینی( نداشتن معارف دینی)، شقاوت برتر است.

و اشقی الاشقیاء آن کس است که در دنیا فقر مالی داشته و بر آن صبر ننموده و مرتکب معاصی گشته، و در آخرت نیز فقیر باشد.

قال رسول اللَّه صلی الله علیه و آله:

«انّ اشْقَی الْاشْقِیاءِ مَنْ اجْتَمَعَ عَلَیهِ فَقْرُ الدُّنْیا وَ الآخِرَةِ»[7]

اشقی الاشقیاء کسی است که فقر دنیا و آخرت برای او جمع شده باشد.

پی نوشت ها

[1] بحار الانوار- جلد 72- صفحه 6.

[2] نهج البلاغه به ترتيب حكمت 37 و 51 بر طبق فيض و حكمت 38 و 54 بر طبق صبحى.

[3] بحار الانوار- جلد 78- صفحه 165.

[4] نهج البلاغه- حكمت 380 به ترتيب فيض و 387 به ترتيب صبحى.

[5] بحار الانوار- جلد 78- صفحه 55.

[6] غرر الحكم.

[7] كنز العمال- 16593.

 

 

 

 

 

منبع: اخلاق در قرآن و سنت حاوی یکصد مبحث اخلاقی، جلد 2، صفحه 340؛ غضنفری، علی.

 

بازدید 102 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

مطالب تصادفی

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

 کانال کوثرنامه در تلگرام کانال کوثرنامه در سروش کانال کوثرنامه در ایتا

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز123
دیروز557
ماه15726
مجموع1838919

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا