امامت، شرط توحيد (قسمت دوم)
جايگاه و نقش ارزندة امامان معصوم(علیهم السلام) در تبيين و توصيف توحيد نظری آن‏گاه روشن می ‏شود كه عقايد بی‏ پاية اهل‏ سنّت را دربارة خدا و صفات او ملاحظه كنيم و ببينيم كه چگونه آنها به واسطة دور افتادن از مكتب اهل بيت(علیهم السلام) از يك سو، قائل به امكان ديدن خدا با چشم (رؤيت)؛ مشابهت او با مخلوقاتش (تشبيه) و دارا بودن چشم، گوش، دست و پا چون انسان‏ها (تجسيم) شده ‏اند و از سوی ديگر، در حلّ مسائلی چون جبر و تفويض، قضا و قدر و... درمانده و به بن‏ بست‏های فكری گرفتار آمده‏ اند.

 

 

يكی از صاحب‏نظران در زمينة نقش امامان معصوم(علیهم السلام) در توحيد علمی (نظری) می ‏نويسد: «اگرچه خداوند ـ تبارك و تعالی ـ انسان را به فطرت توحيدی آفريد و همراه آن عقل را به او عنايت فرمود تا خود از اين طريق به توحيد نايل گردد، اما انسان به كمك اين قوا و تجهيزات فقط قادر به درك كلياتی از معارف بلند توحيدی است و از درك دقايق و لطافت آنها عاجز است و لذا عقل حكم می‏كند كه انسان همواره نيازمند كسانی است كه به مرتبة توحيد ناب نايل شده تا از آن مراتب رفيع به او خبر دهند و به اين وسيله او را از ورطة جهالت و افراط و تفريط برهانند».13

جايگاه و نقش ارزندة امامان معصوم(علیهم السلام) در تبيين و توصيف توحيد نظری آن‏گاه روشن می ‏شود كه عقايد بی‏ پاية اهل‏ سنّت را دربارة خدا و صفات او ملاحظه كنيم و ببينيم كه چگونه آنها به واسطة دور افتادن از مكتب اهل بيت(علیهم السلام) از يك سو، قائل به امكان ديدن خدا با چشم (رؤيت)؛ مشابهت او با مخلوقاتش (تشبيه) و دارا بودن چشم، گوش، دست و پا چون انسان‏ها (تجسيم) شده ‏اند 14 و از سوی ديگر، در حلّ مسائلی چون جبر و تفويض، قضا و قدر و... درمانده و به بن‏ بست‏های فكری گرفتار آمده‏ اند.

برای درك نقش و جايگاه ائمه(علیهم السلام) در توحيد عملی و گسترش يگانه ‏پرستی در جهان نيز تنها كافی است نگاهی اجمالی به تاريخ صدر اسلام بيفكنيم تا دريابيم چگونه امت اسلام با سرباز زدن از ولايت ائمة معصومين(علیهم السلام) در برابر طاغوت‏ هايی چون معاويه، يزيد، مروان بن حكم، عبدالملك بن مروان و حجاج بن يوسف سر تسليم فرود آورد. بدين ترتيب، جامعة اسلامی به جای رسيدن به جامعة توحيدی به جامعه ‏ای گرفتار شرك و كفر، تبديل و در دست كسانی اسير شد كه مردم را به جای اطاعت خدا به اطاعت خود فرا می‏خواندند.
 
روايات اسلامی، با توجه به نقش حسّاس و تعيين ‏كنندة امامان معصوم(علیهم السلام) در تحقّق عينی توحيد در جامعه بر ضرورت شناخت امام و حجت الهی در هر عصر، تأكيد و نشناختن امام را برابر با مرگ در حال كفر و شرك دانسته ‏اند.15 از اين‏رو بود كه امام حسين(علیه السلام) هنگام سخن گفتن از فلسفه آفرينش، معرفت خدا را غايت خلقت معرفی می‏ كند و در پاسخ اين پرسش كه معرفت خدا چيست، می‏ فرمايد: «معرفت امامی كه اطاعت او واجب است»
 
متن روايت آن حضرت به شرح زير است: «هان ای مردم! همانا خداوند ـ بزرگ باد ياد او ـ بندگان را نيافريد مگر برای اينكه او را بشناسند. پس هرگاه او را بشناسند، او را بپرستند و هرگاه او را بپرستند، با پرستش او از بندگی هر آنچه جز خداست، بی‏نياز شوند. مردی پرسيد: ای فرزند رسول خدا ـ درود و سلام خدا بر او باد - پدر و مادرم فدايت، معرفت خدا چيست؟ حضرت فرمود: اين است كه اهل هر زمانی، امامی را كه بايد از او فرمان برند، بشناسند».16 
 
 
افزون بر آنچه گفته شد، ائمة‏اطهار(علیهم السلام) در توحيد و يگانه‏ پرستی، جايگاه و نقش ديگری هم دارند كه به اين اعتبار هم می ‏توان آنها را «پايه ‏های توحيد» به شمار آورد و آن نقشی است كه آنها در هدايت مردم به سوی خدا و رساندن آنها به مقصد نهايی بر عهده دارند كه پيش از اين در بحث از «باب الله» و «سبيل الله» بودن امامان(علیهم السلام) به آن اشاره كرديم و گفتيم كه جز از طريق آنها نمی ‏توان به خدا رسيد. به همين دليل در زيارت جامعة كبيره می‏خوانيم: «من أراد الله بدء بكم و من وحدّه قبل عنكم و من قصده توجّه بكم؛ هر كس خدا را می‏ خواهد، به شما آغاز می‏كند و هر كس او را به يگانگی می‏ شناسد، از شما می ‏پذيرد و هر كس آهنگ او دارد، به شما رو می‏ كند».17

 

 

پي نوشت ها :

13. محمدباقر تحريري، جلوه ‏هاي لاهوتي شرح زيارت جامعه كبيره، ج 2، ص 286.
14. ر. ك: صحيح مسلم، ج 8 ، ص 32، ابو داوود سليمان بن اشعث؛ سنن ابي داوود، ج 2، ص 419؛ صحيح البخاري، ج 2، جزء4، ص 141. ر.ك: مركز المصطفي للدراسات الاسلاميه، العقائد الإسلاميـ[، ج 2، صص 71ـ131.
15. ر. ك: الكافي، ج 1، ص 371، ح 5؛ بحار الأنوار، ج 8 ، ص 368 و ج 32 ، صص 321 و 333. 
16. فرهنگ جامع سخنان امام حسين(ع)، صص 604 و 605.
17. من لايحضره الفقيه، ج 2، صص 373 و 374.

 

 

 

 

 

منبع: ماهنامه موعود شماره 105.
 
بازدید 38 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز356
دیروز812
ماه10768
مجموع1768246

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا