استجابت، لطف پروردگار

عوامل اجابت دعا

  1. معرفت به خدا

گروهی خدمت پیشوای ششم امام صادق علیه السلام شرفیاب شدند و پرسیدند: ما دعا و نیایش می کنیم؛ ولی به اجابت نمی رسد؟ آن حضرت فرمود: «بدین جهت است که آن کسی را که می خوانید، نمی شناسید».5

رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله در مورد نقش شناخت پروردگار در اجابت دعا می فرماید: «اگر خداوند را به شایستگی معرفتش می شناختید، با دعایتان می توانستید کوه را از جای بکنید...».6

 

  1. حضور قلب

دعا، یعنی درخواست از خدای متعال برای برآورده ساختن حاجتی و طبیعی است که این ارتباط، در صورتی مؤثر واقع می شود که باطن انسان متوجه خدای متعال باشد و تضرع به پیشگاه او شکل بگیرد و انسان، فقط خدا را مؤثر در امور بداند. رسول اکرم صلی الله علیه وآله می فرماید: «بدانید که خداوند دعایی که از قلب غافل برخاسته باشد، قبول نمی کند».7

 

  1. رعایت زمان مناسب

در همه اوقات و همه لحظات زندگی، نیایش برای ما امکان پذیر است؛ زیرا همیشه روزنه هایی از دیوارهای این جهان کهنسال، بر بی نهایت باز است و ما از رصدگاه این کالبد خاکی، می توانیم آن سوی جهان را نظاره کنیم. سرود نیایش که از اعماق جان برمی آید و به خاموشی اشتیاق دارد، شاید روح انسانی در خاموشی مطلق راز دیگری احساس می کند. لذت نیایش شبانگاهی، لذت وصف ­ناپذیری است. شاید در آن هنگام که تاریکی مطلق فضای پیرامون ما را در برمی گیرد، روشنایی آن دریچه اسرارآمیز، روشن تر و نمودارتر می گردد.8

در آیات صحیفه آسمانی و روایات توصیه شده است که هرگاه نسیم رحمت الهی وزیدن گرفت و انسان احساس کرد دلش میل به سخن گفتن با خدا دارد، نیایش کند. علاوه بر آن، زمان هایی نیز در آیات و روایات، به عنوان وقت های مناسب برای نیایش سفارش شده است؛ مثل بعد از اقامه نماز، شب و روز جمعه، نیمه شب، از سحر تا طلوع آفتاب، هنگام بارش باران، هنگام تلاوت قرآن و اذان. در این لحظات، امید به استجابت بیشتر است.

 

  1. پیوستگی یاد خدا

شکی نیست که انسان ها همواره نیازمند لطف پروردگار هستند و زمانی نیست که از ذات اقدس خداوندی، بی نیاز باشند. به همین جهت، می بایست انسان در تمامی حالات - خوشی، ناخوشی، سلامت و کسالت - همواره به یاد خدا باشد.

امام صادق علیه السلام می فرماید: «هر کسی که در همه حال به دعا مشغول باشد، دعای او در هنگام گرفتاری به استجابت نزدیک تر است؛ چون فرشتگان در هنگام بلا می گویند: این صدای آشنایی است و دعای او در آسمان در پرده و حجاب نخواهد بود؛ در حالی که اگر انسان تنها در گرفتاری ها پروردگار را بخواند، دعا و نیایش از اجابت دورتر است؛ چون فرشتگان می گویند: این صدای ناآشنایی است».

 

  1. امیدواری به خداوند

دعا کننده، باید با امید و اطمینان کامل دعا کند؛ نه با شک و تردید و سوءظن. در دعای ابی حمزه ثمالی چنین می خوانیم: «بارالها! می دانم که تو برای کسی که به تو امیدوار است، در مقام و موضع اجابت هستی».

در اعمال بیست و هفتم رجب نیز چنین آمده است: «پروردگارا! با دعا و خواندنی از تو تقاضا و طلب می کنم که یک فرد امیدوار تو را آن گونه دعا کرد و تو هم او را به آرزویش رساندی».

 

  1. اصرار و پافشاری در دعا

یکی از عواملی که سبب استجابت دعا می گردد، اصرار در دعا می باشد. خدای متعال به دلایلی، گاهی اوقات دعای بنده خویش را سریعاً اجابت نمی کند؛ حال یا به علت گناهی است که انجام داد که باید توبه کند و یا به علت عدم وجود شرایط لازم و نیاز به فرصت برای استجابت دعا از مجرای طبیعی و یا به جهت این که خدای متعال می خواهد بنده اش ارتباط خود را با او بیشتر کند و به درگاه او توجه زیادتر داشته باشد بنابراین، اصرار در دعا، خود می تواند عاملی در استجابت دعا محسوب شود و خود اصرار ورزیدن در دعا، موجب خشنودی خداوند متعال است.

امام باقر علیه السلام می فرماید: «به درستی که خداوند متعال کراهت دارد از اصرار مردم نسبت به یکدیگر برای ادای حاجات؛ در حالی که آن را برای خود دوست دارد».9

می فرماید: «به خدا قسم! اصرار نمی ورزد بنده مؤمن بر خداوند متعال برای حاجتی؛ مگر این که آن را برآورده می سازد».10

رسول اکرم صلی الله علیه وآله می فرماید: «خدای متعال، درخواست کننده را دوست دارد».11

بنابراین، اصرار در دعا به پیشگاه الهی، گذشته از این که موجب برآورده شدن حاجت می شود، خود امری مطلوب و مورد عنایت خداوند متعال می باشد و بدین جهت، هیچ گاه نباید از تأخیر در استجابت دعا دلگیر و ناامید شویم.

پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله می فرماید: «خدا رحمت کند بنده ای را که از خداوند متعال حاجتی را درخواست کند و بر آن اصرار کند؛ چه حاجتش برآورده شود و چه برآورده نگردد».12

به اجابت نرسیدن دعا، هرگز نباید باعث ناامیدی از رحمت پروردگار شود؛ زیرا گاهی ممکن است دعای شخص تا 20 سال به تأخیر بیافتد.13

در برخی از موارد، خداوند دعای بنده را مستجاب نمی کند؛ چون دوست دارد صدای بنده خود را بشنود و همواره او را بر در خانه اش ببیند.14

 

  1. رعایت ادب

رعایت آداب دعا، در ارتباط موثر با خداوند، نقش مهمی دارد. آداب استجابت دعا عبارتند از:

الف) گفتن بسم الله الرحمن الرحیم در ابتدا.

ب) فرستادن صلوات.

ج) استغفار و اظهار فروتنی و. ...

 

  1. برآوردن حاجت نیازمندان

خدمت به بندگان الهی، به خصوص رسیدگی به وضعیت فقیران مؤمن، سبب تقویت ارتباط انسان با خداوند و استجابت دعا می گردد. طبیعی است که هر قدر اعمال نیک انسان بهتر باشد، لطف الهی به او بیشتر است.

 

  1. توسل به اولیای الهی

وسیله قرار دادن کسانی که می توانند میان ما و خداوند واسطه شوند، نقش مهمی در اجابت دعا دارد. هر کسی به هر مقداری که نزد خدای تعالی عزیز و آبرومند است، می تواند وسیله انسان به درگاه الهی، برای رسیدن به حاجت ها و نیازها باشد و در امر استجابت دعا، وساطت نماید. برترین کسانی که از وجاهت و آبرومندی کامل نزد خداوند برخوردارند، معصومین علیهم السلام هستند و پس از ایشان، مقربان درگاه الهی - اهل معرفت و کمال - و حتی مؤمنان و کسانی که اجمالاً آبرومند هستند، واسطه نزد خداوند محسوب می شوند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله می فرماید: «خداوند عزوجل می فرماید: ای بندگان من! گرامی ترین خلق و پرفضیلت ترین آنان نزد من، محمد و برادرش علی و امامان بعد از وی هستند. اینان، «وسیله»ها به سوی من می باشند. هر کس حاجتی دارد و نفعی را طالب است و یا دچار حادثه ای سخت و زیان بار گشته و برطرف شدن آن را می خواهد، مرا به محمد و آل طاهرینش بخواند تا به نیکوترین وجه حاجت او را برآورم».15

پس از این که حضرت آدم مرتکب ترک اولی شد، در مقام توبه به پیشگاه خداوند فرمود: «پروردگارا! به حق محمد صلی الله علیه وآله از تو می خواهم که مرا بیامرزی...».16

در کتاب ها و مدارک معتبر اهل سنت، چنین آمده است: «هرگاه قحطی و خشک سالی پیش می آمد، عمر از طریق توسّل به عباس عموی پیامبر، طلب باران می کرد و می گفت: به خدا سوگند! عباس وسیله به درگاه الهی و دارای قرب و منزلت نزد اوست و خدایا! ما به وسیله عموی پیغمبرمان به تو روی می آوریم؛ پس سیرابمان کن».17

عثمان بن حنیف می گوید: «روزی در محضر پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله بودم؛ حضرت به شخصی که مشکل خود را به وی عرضه می کرد، شیوه دعا و توسّل را چنین تعلیم فرمود: برو وضو بساز و دو رکعت نماز به جا آور و پس از آن، خداوند را با این جملات بخوان: بارخدایا! از تو درخواست می کنم و به تو روی می آورم؛ به پیامبرت، پیامبر رحمت. ای محمد! من به حق تو به سوی خدایم روی آورده ام تا حاجتم برآورده شود. خدایا! پیامبرت را در مورد من، شفیع قرار ده».18

 

  1. ترک شتاب و عجله

امام صادق علیه السلام می فرماید: «همیشه مؤمن در خیر و آسایش است تا هنگامی که عجله نکند؛ در غیر این صورت، ناامید می شود و دعا را ترک می کند. به درستی که بنده، هنگامی که دعا می کند، خداوند متعال، در صدد برآورده ساختن حاجت اوست تا زمانی که او عجله نکند».19

 

 

شرایط خواسته و حاجت

الف) عدم مغایرت با حکمت الهی

خدای متعال، بر اساس حکمت خود، این عالم را طبق قوانین خاص اداره می کند و هیچ گاه، این قوانین را نقض نمی کند. بنابراین، استجابت دعا، باید از کانال قوانین و سنن الهی جریان یابد و اگر دعایی نقض کننده این مطلب باشد، مستجاب نمی شود؛ زیرا خدای متعال، فقط کریم نیست؛ بلکه حکیم نیز هست و هیچ صفتی از صفات او صفت دیگرش را نقض نمی کند.

امام علی علیه السلام می فرماید: «خداوند سبحان، حکمت خویش را نقض نمی کند. بنابراین، هر دعایی را مستجاب نمی سازد».20

 

ب) موافق بودن با مصلحت

در ضمن شمارش عواملی که باعث می شود حاجات انسان سریعاً اجابت نشود، یکی از مهم ترین آنها این است که گاهی اوقات انسان از خداوند چیزهایی را درخواست می کند و فکر می کند که اجابت آنها به نفع او می باشد؛ در حالی که اجابت آنها، به ضرر اوست. در آیه 216 سوره بقره آمده است: «چه بسا چیزی را خوش نداشته باشید، حال آن که خیر شما در آن است و یا چیزی را دوست داشته باشید، حال آن که شرّ شما در آن است».

 

 

پی نوشت:

۵. بحارالانوار، ج 93، ص 368.

۶. سید محمدحسین طباطبایی، المیزان، ج 2، ص 43.

۷. میزان الحکمه، حدیث 5606.

۸. نیایش امام حسین علیه السلام در عرفات، ص 11.

۹. میزان الحکمه، ج 2، ص 880.

۱۰. همان.

۱۱. همان.

۱۲. همان.

۱۳. کلینی، کافی، ج 2، ص 355.

۱۴. همان، ص 479.

۱۵. بحارالانوار، ج 94، ص 22، ح 20.

۱۶. مستدرک صحیحین، ج 2، ص 615.

۱۷. اسدالغابة، ج 3، ص 165.

۱۸. مسند احمد بن حنبل، ج 4، ص 138.

۱۹. اصول کافی، ج 2، ص 474.

۲۰. میزان الحکمه، ج 2، ص 876.

 

 

 

 

منبع: مجله پرسمان

نویسنده : سید مصطفی علم خواه.

 

بازدید 473 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

مطالب تصادفی

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

 کانال کوثرنامه در تلگرام کانال کوثرنامه در سروش کانال کوثرنامه در ایتا

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز0
دیروز0
ماه0
مجموع2009489

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا