معیارهای انتخاب دوست

این طور نیست که هرکس به انسان لبخندی زد و ادعای دوستی و رفاقت نمود، لایق عنوان ارزشمند «دوست» باشد، بلکه دوست خوب و شایسته، صفات و ویژگی هایی دارد. پیشوایان دین در کنار تأکید بسیار بر دوست یابی ویژگی های متعددی نیز برای دوست خوب برشمرده اند.

 

 

«دوستی» کلمه ارزشمندی است و هرکس را نمی توان «دوست» نامید.

پس این طور نیست که هرکس به انسان لبخندی زد و ادعای دوستی و رفاقت نمود، لایق عنوان ارزشمند «دوست» باشد، بلکه دوست خوب و شایسته، صفات و ویژگی هایی دارد. پیشوایان دین در کنار تأکید بسیار بر دوست یابی ویژگی های متعددی نیز برای دوست خوب برشمرده اند. در اینجا به چند نمونه از آنها اشاره می شود:

 

1- همسان بودن

اساس ایجاد دوستی میان دو فرد سن، عقل، جنسیت و... است. گاهی دو نفر انسان یکدیگر را جذب می کنند و دلشان می خواهد با یکدیگر دوست شوند.

این رمزی دارد رمزش سنخیت است. اگر بین این دو تا مشابهتی نباشد همدیگر را جذب نمی کنند.
انسانها هیچ گاه بدون جهت با یکدیگر رفیق نمی شوند. کما اینکه هیچ وقت بی جهت با یکدیگر دشمن نمی شوند. [1] حضرت علی علیه السلام فرمود:

الصّاحِب کالرُّقعَةِ فی الثوب فَاتَّخِذهُ مُشاکلا[2]

دوست همانند وصله جامه است پس آن را هم شکل و هم سان با خودت برگزین.

 

2- ایمان

دوستی باید بر اساس ایمان باشد. قرآن می فرماید:

إِنَّ کثِیراً مِنَ الْخُلَطاءِ لَیبْغِی بَعْضُهُمْ عَلی بَعْضٍ إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ[3]

در حقیقت بسیاری از شریکان به یکدیگر ستم روا می دارند، مگر کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده اند.

 

حضرت علی علیه السلام فرمود:

من اعانَک عَلی صلاح دینِک فهو الرفیقُ الشفیق[4]

دوست آن کسی است که تو را در راه دینت یاری دهد.

 

3- تقوا

الْأَخِلَّاءُ یوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِینَ[5]

در آن روز دوستان، بعضی دشمن بعضی دیگرند، مگر پرهیزگاران.

امام صادق علیه السلام می فرماید:

اطلُبْ مُؤاخاتَ الاتقیاءِ وَ لَو فی ظلمات الارض و ان افنَیتَ عُمرَک فی طَلَبِهم[6]

به دنبال دوستان با تقوا باش؛ ولو در تاریکی های زمین باشد و اگر چه عمرت را در این راه فنا کنی.

 

4- بازدارنده از بدی ها

حضرت علی علیه السلام می فرماید:

علیک بِمُؤاخاةِ مَن حَذَّرک[7]

با کسی دوستی کنید که شما را از بدی ها بر حذر دارد.

 

حضرت علی علیه السلام فرمود:

صَدیقُک مَن نَهاک[8]

دوست تو کسی است که تو را از بدیها باز دارد.

 

5- کمک به طاعت خداوند

امام علی علیه السلام می فرماید:

المُعین علی الطاعة خیر الاصحاب[9]

بهترین یاران، کمک کننده بر طاعت خداوند است.

 

6- سربلندی

امام حسن مجتبی علیه السلام به جنادة فرمود:

فَاصحب مَن اذا صَحِبتَهُ زانَک...[10]

اگر خواستی دوستی انتخاب کنی، با کسی دوست شو که باعث افتخارت باشد...

امام صادق علیه السلام فرمود:

اصحَب مَن تَتَزَینُ بِه وَ لاتَصحَب مَن یتَزَینُ بِک[11]

با کسی معاشرت کن که افتخارت باشد نه با کسی که افتخارش باشی.

                                                                          

7- صداقت و امانتداری

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید:

اذا رَأیت مِن أَخیک ثَلاثَ خصالٍ فَارجِه: الحیاءَ و الامانةَ و الصدق[12]

اگر در دوست خود این سه خصلت را دیدی به او امید داشته باش: حیا، امانت و راستی.

 

حضرت امام علی علیه السلام فرمود:

مِنَ النِّعَمِ الصَّدیقُ الصَدُوق[13]

دوست راستگو از نعمتهای الهی است.

 

امام علی علیه السلام فرمود:

عَلَیک بِاخوان الصِّدق فَاکثِر من اکتسابهم فَانَّهم عُدّةٌ عِند الرخاء و جُنَّةٌ عِند البلاء وشاوِر فی حَدیثِک الّذینَ یخافُونَ اللهَ واحبِب الاخوانَ علی قدر التَّقوی[14]

بر تو باد یاران راستگو، پس بسیار با آنان دوستی کن چرا که آنها ذخیره اند هنگام رفاه و سپر بلایند هنگام تنگدستی، و در سخنانت با کسی مشورت کن که از خدا بترسد و دوستان را به اندازه تقوایشان دوست بدار.

                                         

8- توجه به نماز اول وقت

یکی از معیارهای دوست خوب میزان پایبندی و توجه به نماز است.

امام صادق علیه السلام فرمود:

اختَبِروا اخوانَکم بِخَصلَتَینِ فَان کانَتا فِیهِم وَ الّا فَاعزِب ثُمَّ اعزِب ثُمَّ اعزِب الُمحافَظَةُ عَلَی الصَّلوات فِی مَواقیتِها، وَ البِرُّ بِالاخوان فِی العُسرِ وَ الیسر[15]

دوستان خود را به دو خصلت بیازمایید، اگر واجد آن دو بودند با آنان رفاقت کنید و الا از آنان دوری کن، دوری کن، دوری کن. بجا آوردن فریضه نماز در اوقات خود و نیکی به برادران دینی در سختی ها و راحتی ها.

                                              

9- توجه به ارزش ها

دوستی با کسی که یاری کننده انسان در اعمال صالح باشد. امام علی علیه السلام فرمود:

مَن دَعاک الی الدارِ الباقِیة وَ اعانَک عَلَی العَمَلِ لَها فَهُوَ الصَّدیقُ الشَّفیق[17]

دوست مهربان و دلسوز کسی است که تو را به زندگی جاویدان دعوت نموده و بر عمل برای آن یاری نماید.

 

10- هم عقیده بودن

پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

خَیرُ الاصحابِ مَن قَلَّ شِقاقُه و کثُرَ وِفاقُه[18]

بهترین دوست کسی است که کمتر اختلاف عقیده و فکری داشته باشد و بیشتر موافق و هم رأی دوست خود باشد.

 

11- وفاداری

حضرت علی علیه السلام فرمود:

دوست واقعی نیست مگر این که در سه وقت برادر خود را حفظ کند و او را از یاد نبرد، در گرفتاری اش، پشت سرش و پس از مردنش.[19]

 

12- راز نگهداری و عیب پوشی

امام علی علیه السلام فرمود:

انَّ اخاک حَقّاً مَن...سَتَرَ عَورَتک[21]

برادر و دوست حقیقی تو کسی است که. . . عیب تو را بپوشاند.

 

13- پایبند بودن به مسائل دینی

امام علی علیه السلام فرمود:

کلُّ مودَّةٍ مَبنِیةٌ علی غیرِ ذاتِ اللّه فَهُوَ تَصیرُ عداوةً یومَ القِیامَة[22]

هر دوستی ای که غیر خدایی باشد، نمی توان به آن تکیه کرد.

و نیز فرمود:

مَوَدَّةُ ابناءِ الدُّنیا تَزولُ لِادنی عارضٍ یعرَض وَ مَوَدَّةُ ذَوِی الدّین بَطیئَةُ الانقطاعِ دائِمَةُ الثُّباتِ و البَقاءِ[23]

دوستی فرزندان دنیا به کوچکترین مسأله ای قطع می شود و دوستی دینداران استمرار دارد و به کندی قطع شده و دارای ثبات دائمی و بقاء است.

 

14- خردمندی

حضرت علی علیه السلام فرمود:

هرکس با خردمندان مصاحبت کند، بزرگ می شود.[24]

 

15- راهنمایی به سوی خیر

خَیرُ الاصحابِ مَن یسدِدُک علی الخیرِ[25]

بهترین یاران کسی است که تو را به سوی خیر راهنمایی کند.

 

16- دوستی با افراد مفید

17- دوستی با افراد زرنگ و با اراده

 

18- اصالت خانوادگی

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

یا علی مَن لَم تَنتَفِع بِدینِهِ و لا دُنیاهُ فَلا خیرَ لَک فی مجالستِهِ[26]

ای علی کسی که از دین و دنیای او سودی نمی بری، خیری در همنشینی او نیست.

 

در پایان این بحث یادسپاری چند نکته لازم است:

1- این شرایط نسبی است و شاید نتوان کسی را پیدا کرد که دارای تمام این خصوصیات، آن هم در حد کمال باشد. از این رو با در نظر گرفتن شرایط خود و دیگر اولویت ها باید به جستجوی این خصوصیات در دوستان پرداخت.

اگر دوستی دارید که فاقد بعضی از این خصلت هاست، در صورت امکان باید از قطع رابطه با وی خودداری کنید و در اصلاح و خودسازی اش بکوشید. به شرطی که خود تحت تأثیر منفی این دوستی قرار نگیرید.

2- نباید انسان فقط در جستجوی این اوصاف در دیگران باشد، بلکه باید سعی کند تا موارد یاد شده را رعایت کند. زیرا دارا بودن چنین اوصافی بهترین زمینه یافتن این گونه از دوستان است چرا که نیک سیرتان نیز به انسانهای نیک سیرت عشق ورزیده و در جستجوی دوستی با آنهایند و با دیدن چنین ویژگی ها و علایقی در اشخاص، زودتر با آنها رابطه برقرار می کنند.

 

                                                                    

پی نوشت ها

[1] . مجموعه آثار استاد، ج 16، ص 235.

[2] . شرح نهج ‏البلاغه، ابن ابى الحديد، ج 20، ص 309.

[3] . سوره ص/ 24.

[4] . غررالحكم، ص 424.

[5] . زخرف/ 67.

[6] . يادداشتهاى استاد مطهرى، ج 4، ص 117.

[7] . غررالحكم، ص 482.

[8] . غررالحكم، ص 457.

[9] . غررالحكم، ص 416.

[10] . بحارالانوار، ج 44، ص 140.

[11] . منتخب ميزان الحكمه، ص 316، ح 3493.

[12] . وسائل الشيعه، ج 8، ص 503، س 8.

[13] . سعدى.

[14] . شرح غررالحكم، ج 5، ص 366، ح 8775.

[15] . وسائل الشيعه، ج 8، ص 503، س 8.

[16] . سعدى.

[17] . شرح غررالحكم، ج 5، ص 366، ح 8775.

[18] . ميزان الحكمه، ج 5، ص 302 و 313.

[19] . وسائل الشيعه، ج 8، ص 412.

[20] . مجموعه ورام، ج 2، ص 169، الجزء الثانى.

[21] . ميزان الحكمه، ج 1، ص 54.

[22] . غررالحكم، فصل 62، شماره 88.

[23] . غررالحكم، فصل 80، شماره 99.

[24] . غررالحكم، ص 429.

[25] . دوستى در قرآن وحديث، محمدى رى شهرى ترجمه حسن اسلامى، ص 193.

[26] . من لايحضرة الفقيه، ج 4 ص 352.

 

 
 
 
 
 
 
 
 
منبع: محمود اکبری؛ راه و رسم دوستی، صفحه: 28.
 
بازدید 44 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

 کانال کوثرنامه در تلگرام کانال کوثرنامه در سروش کانال کوثرنامه در ایتا

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز162
دیروز930
ماه16052
مجموع1815871

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا