شاخه ‏هاى صبر

اشاره‏

زندگى انسان در دنيا، آميخته با مشكلات عجيبى است كه اگر در مقابل آن بايستد و شكيبايى و مقاومت به خرج دهد، به يقين پيروز خواهد شد و اگر ناشكيبايى كند و در برابر حوادث زانو زند، هيچ گاه به مقصد نخواهد رسيد.

 

 

شاخه ‏هاى صبر

در بسيارى از گفتار و نوشتار علماى اخلاق و بزرگان اسلام، «صبر» به سه شاخه تقسيم شده است:

1- صبر بر اطاعت.

2- صبر بر معصيت.

3- صبر بر مصيبت.

 

منظور از «صبر بر اطاعت»؛

ايستادگى در برابر مشكلات اطاعت فرمان خداست.

اطاعت فرمان الهى در نماز و روزه و حج و جهاد و اداى واجبات مالى، همانند خمس و زكات و هم چنين صبر و شكيبايى در برابر مشكلات اطاعت اوامر استحبابى كه دامنه گسترده‏اى دارد.

 

منظور از «صبر بر معصيت»؛

ايستادگى در برابر شعله‏ هاى سركش شهوات و هيجان‏ هاى برخاسته از هوا و هوس است كه اگر چنين نباشد، طوفان شهوات و هوس‏ها تمام ايمان و تقوا و پاكى و صدق و صفا و … را از بين مى‏برد.

 

منظور از «صبر بر مصيبت»؛

آن است كه انسان در طول زندگى، در برابر حوادث دردناكى؛ مانند از دست دادن عزيزان، خسارت‏هاى عظيم مالى، به خطر افتادن آبرو و حيثيت اجتماعى، گرفتارى در چنگال بيمارى‏هاى صعب العلاج و افتادن در دام دوستان ناباب و شركاى خائن و حكومت ظالم و گاه همسران فاسد و … صبر و شكيبايى را از دست ندهد.

 

بزرگان اخلاق، اين تقسيم سه گانه را از روايات اسلامى گرفته‏اند؛ همانند روايتى كه از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نقل شده است: «الصَّبْرُ ثَلاثَةٌ، صَبْرٌ عَلَى الْمُصيبَةِ وَ صَبْرٌ عَلَى الطَّاعَةِوَ صَبْرٌ عَلَى الْمَعْصِيَةِ، فَمَنْ صَبَرَ عَلَى المُصيبَةِ حَتَّى‏ يَرُدَّهَا بِحُسْنِ عَزائِهَا، كَتَبَ اللّه‏ لَهُ ثَلاثَ مِأَةٍ دَرَجَةٍ مَا بَينَ الدَّرَجَةِ الَى‏ الدَّرَجَةِ كَما بَينَ السَّمَاءِ الَى الارضِ، وَ مَنْ صَبَرَ عَلَى الطَّاعَةِ كَتَبَ اللّهُ لَهُ سِتَّ مِأَةِ دَرَجَةٍ، مَا بَينَ الدَّرَجَةِ الَى الدَّرَجَةِ كَمَا بَينَ تُخُومُ الْارضِ الَى‏ الْعَرْشِ وَ مَنْ صَبَرَ عَلَى الْمَعْصيةِ كَتَبَ اللّهُ لَهُ تِسْعَ مِأَةِ دَرَجَةٍ مَا بَينَ الدَّرَجَةِ الىَ الدَّرَجَةِ كَمَا بَينَ تُخُومِ الارْضِ الَى‏ مُنْتَهَى الْعَرْشِ؛

صبر بر سه گونه است: صبر بر مصيبت، صبر بر طاعت و صبر بر معصيت كسى كه صبر بر مصيبت كند و آن را با شكيبايى و صبر جميل تحمل نمايد، خداوند سيصد درجه برايش مى‏نويسد كه فاصله ميان هر درجه همانند فاصله آسمان و زمين است و هر كس صبر بر اطاعت كند، خداوند ششصد درجه برايش مى‏نويسد كه فاصله هر يك با ديگرى همانند فاصله انتهاى زمين تا عرش خداست. و هر كس صبر بر معصيت كند، خداوند نهصد درجه برايش مى ‏نويسد كه فاصله هر يك با ديگرى، همانند فاصله منتهاى زمين تا منتهاى عرش خداست».[1]

 

از تعبيرات اين حديث، استفاده مى‏ شود كه صبر بر معصيت مهمتر از همه است و صبر بر اطاعت در مرحله دوّم و صبر بر مصيبت در مرحله سوّم قرار دارد.

 

امير مؤمنان على عليه السلام در حديثى ديگر، بعد از آن كه ايمان را بر چهار ستون قرار داده كه ركن اوّل آن صبر، ركن دوّم آن يقين و ركن سوّم آن، عقل و ركن چهارم آن جهاد است، مى‏فرمايد: «وَ الْصَّبْرُ مِنْهَا عَلَى‏ ارْبَعِ شُعَبٍ، عَلَى الشَّوْقِ وَ الشَّفَقِ وَ الزُّهْدِ وَ التَّرَقُّبِ؛ صبر چهار شعبه دارد، اشتياق، ترس، زهد و انتظار.»

و سپس در شرح آن مى‏ فرمايند:

«كسى كه اشتياق بهشت داشته باشد، از شهوات و هوس ‏هاى سركش به كنار مى ‏رود، و آن كسى كه از آتش دوزخ بترسد، از محرّمات دورى مى‏ گزيند و كسى كه زهد بر دنيا داشته باشد، مصيبت ‏ها را ناچيز مى‏ شمرد، و كسى كه در انتظار سرانجام نيك باشد، براى انجام نيك سرعت مى ‏گيرد».[2]

 

با اندكى دقت روشن مى ‏شود كه هدف امام عليه السلام، در اين بيان، شرح انگيزه‏ هاى صبر و استقامت است، نه شاخه ‏هاى آن. نظير حديث فوق كه از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نيز نقل شده است.

 

 

پی نوشت:

[1] . بحار الانوار، جلد 68، صفحه 77- در اصول كافى، جلد 2، صفحه 91 نيز همين معنى نقل شده است.

[2] . نهج البلاغه، كلمات قصار، حديث 31.

 

 

 

 

 

منبع: سایت الشیعه

 

بازدید 133 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

 کانال کوثرنامه در تلگرام کانال کوثرنامه در سروش کانال کوثرنامه در ایتا

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز601
دیروز803
ماه12705
مجموع1875840

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا