از معضلات اجتماعی که جوامع با آن روبه‌رو هستند، دور ریختن مواد غذایی است. هر کدام از کشورها برای آنکه از این مسئله پیشگیری کنند، تدابیر متعددی را لحاظ کردند، چرا که دورریز مواد سالم، در واقع هدر دادن سرمایه‌های ملی هر جامعه را در پی دارد.

دین مبین اسلام نام این نوع رفتارهای ناهنجار را اسراف و تبذیر نهاده و به‌شدت به مقابله با آن پرداخته است. اسراف، هرگونه تجاوز از حدّ اعتدال و گرایش به افراط یا تفریط را در بر می‌گیرد. به‌طور کلی اسراف این است که انسان بی‌جا و بیش از شأن خود مصرف کند. بررسی موارد کاربرد اسراف در قرآن نشان می‌دهد که بین آن و دیگر مفاهیم فراگیر و کلیدی، در محدوده ضدارزش‌ها چون کفر، ظلم، فسق و‌... ارتباط عمیق مفهومی و پیوند گسترده مصداقی برقرار است، از این جهت ضروری است نسبت به پرهیز از آن نهایت اهتمام را به‌خرج دهیم که یکی از مصادیق آن، پرهیز از دور ریختن مواد غذایی است.

سؤالی که یکی از مقلدان از مراجع عظام تقلید در این باره پرسش کرده، از این قرار است:
با توجه به نص صریح قرآن مبنی بر پرهیز از اسراف و تبذیر، لطفاً حکم هر یک از موارد ذیل را بیان فرمایید:
1) دور ریختن غذای اضافی که دست نخورده است
2) دور ریختن باقیمانده غذای افراد به‌علت رعایت موارد بهداشتی
3) دور ریختن باقیمانده غذای افراد به‌نحوی که استفاده آن در موارد دیگر امکان‌پذیر باشد (غذای طیور و حیوانات)
4) دور ریختن کلیه وسایل و مواد زایدی که استفاده مجدد آن‌ها در مورد دیگر امکان‌پذیر باشد؛ مانند کاغذهای پشت‌سفید و مواد پلاستیکی.

رهبر معظم انقلاب:
اگر غیر قابل استفاده باشد مانعی ندارد.

آیت‌الله سیستانی:
می‌توانید آن را خوراک پرندگان و غیره قرار دهید.

آیت‌‌الله مکارم شیرازی:

ج1 تا 4: دور ریختن غذاهای دست‌نخورده جایز نیست و غذاهای دست‌خورده را باید به مصرف حیوانات، پرندگان و امثال آن‌ها رساند و از کاغذهای باطله قابل استفاده و امثال آن نیز باید استفاده کرد و دور ریختن آن‌ها شرعاً اشکال دارد.

آیت‌الله صافی گلپایگانی:

ج1 ــ دور ریختن غذا در هر زمان اسراف است.

ج2 ــ اگر فقط به‌خاطر این است که کسی غذا را خورده و قدری از آن باقی مانده دور ریختن آن اسراف و حرام است و در روایت است که سؤر مؤمن موجب شفاست و متأسفانه در این زمان آن را موجب مرض و برخلاف بهداشت می‌دانند و اگر وجه بهداشتی صحیح داشته باشد جایز و بلکه در بعضی موارد واجب است، والله العالم.

ج3 ــ حکم دو سؤال قبلی را دارد.

ج4 ــ حکم مسائل سابقه را دارد.

آیت‌الله فاضل لنکرانی(ره):

ج1 ــ اگر قابل استفاده برای دیگران باشد جایز نیست.

ج2و3 ــ بهتر است برای حیوانات خانگی از آن استفاده شود.

ج4 ــ بهتر است به‌نحوی مجدداً از آن‌ها بهره‌برداری شود و بازیافت آن‌ها در این موارد مطلوب است.

آیت‌الله نوری همدانی:

جواب2،1 ــ اگر قابل استفاده باشند جایز نیست.

جواب 3 ــ جایز نیست.

جواب4 ــ جایز نیست.

آیت‌الله موسوی اردبیلی:

به‌طور کلی چنانچه کاری با توجه به خصوصیات مورد، در عرف محل اسراف محسوب شود، جایز نیست.

منبع: باشگاه خبرنگاران پویا

منتشرشده در احکام و فقه

در آیات و روایات یک سلسله عوامل به عنوان افزایش روزی شمرده شده است که اگر کسی آن ها را انجام دهد، روزی او افزایش می یابد. از سوی دیگر یک سلسله عوامل نیز هستند که به عنوان اسباب کاهش رزق به شمار آمده اند.

 

از ناملایمات زندگی آدمی، پدیده فقر و نیاز مالی است که روح بشر را آزار می دهد و گاه به خاطر عدم مهارت انسان ها در مقابله با این پدیده، فقر آنها را از مسیر فطریشان که رسیدن به سعادت و رستگاری است باز می دارد و به سوی خطرات مهلکی سوق می دهد.
در روایتی به خطرات فقر تصریح شده است.


پیامبر اسلام (صلی الله و علیه و آله) فرمود: «کادَ الفَقْرُ انْ یکونَ کفراً» (ری شهری،/ 448)
«نزدیک است که فقر به کفر انجامد.»
از این جهت که پدیده فقر مالی، آزار دهنده روح آدمی و زمینه ساز سقوط او از مسیر فطری است، پیامبر اسلام از کفر و فقر مالی به خدا پناه می برد و می گوید: «اللّهمَّ إِنّی اَعُوذُ بِک من الکفْرِ و الْفَقْرِ. فقالَ رَجُلٌ: أیَعدِلان؟ قال: نَعَمْ.» (همان)


«بارخدایا، من از کفر و فقر به تو پناه می برم. مردی عرض کرد: آیا این دو با هم برابرند؟ فرمود: آری.»
در آیات و روایات یک سلسله عوامل به عنوان افزایش روزی شمرده شده است که اگر کسی آن ها را انجام دهد، روزی او افزایش می یابد، از سوی دیگر یک سلسله عوامل نیز هستند که به عنوان اسباب کاهش رزق به شمار می آمده اند.


آنچه باید بدان توجه داشت این است که این عوامل افزایش روزی علت تامه برای وسعت رزق نیستند، بلکه مقتضی هستند، یعنی خود به خود و به تنهایی موجب افزایش روزی نمی شوند، بلکه باید علاوه بر انجام دادن مقتضی و فراهم شدن شرایط لازم، از مرتکب شدن اسباب کاهش رزق بر حذر بود تا بعد از وجود مقتضی و فقدان مانع، افزایش روزی بر آن عمل مترتب شود، چه بسا شخصی عوامل افزایش روزی را به جا می آورد، ولی از سویی دیگر از اسباب کاهش رزق خود را برحذر نمی دارد، طبیعی است که این فرد به نتیجه نخواهد رسید.


تقوا؛ معتبرترین راه برای پولدار شدن

«وَلَوْ انَّ اهْلَ الْقُری امَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَالارْضِ وَلکنْ کذَّبُوا فَاخَذْناهُمْ بِما کانُوا یَکسِبُونَ» (سوره اعراف: آیه 96)

اگر اهالی شهرها و قریه ها همگی با هم ایمان آورند و تقوا داشته باشند درهای رحمت و برکت را از آسمان و زمین به رویشان می گشاییم. امّا آنان حقایق را تکذیب کردند، ما نیز آن ها را به کیفر اعمالشان مجازات کردیم. 


و نیز فرموده است: «...وَ مَنْ یَتَّقِ اللّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجا وَ یَرْزُقُهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِبُ...» (سوره طلاق: آیات 2 3)
انسان با اعتقاد و با تقوا نگران روزی و معیشت خود نیست، چون خداوند متعال راه هایی را فرا روی او قرار می دهد تا مشکلاتش را برطرف سازد و وقتی در تنگنا و بن بست قرار گرفت خداوند راه نجاتی برایش قرار می دهد و روزی اش را از راهی که گمان نمی برد می رساند.

 


شکرگزار باشیم

شکر و سپاس در هر شکلی از قلب تا زبان تا عمل و رفتار، کار پسندیده ای است. البته شکر واقعی نسبت به نعمت های الهی، استفاده درست از آن نعمت ها برای دست یابی به کمال است. 


به این معنا که اگر نعمت الهی چون نعمت وجود، عافیت، سلامتی، پول و ثروت، قدرت و جوانی و شادابی و مانند آنها را به درستی به کار بریم و برای ارتقای خود و دیگران و تقرب به خدا مصرف کنیم، این همان شکر واقعی نعمت است که در برابر آن کفران نعمت است. 


یکی از اثراتی که این شکر گزار بودن دارد این است که رزق و روزی انسان افزایش پیدا می کند... چنانچه می فرمایند: (لَئِن شَکرْتُمْ لأزِیدَنَّکمْ وَلَئِنْ کفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِی لَشَدِید) (ابراهیم /7)
«اگر شکرگزاری کنید (نعمت خود را) شما خواهم افزود، و اگر ناسپاسی کنید، مجازاتم شدید است.»

 


از صدقه دادن و انفاق کوتاهی نکنیم

مطابق آیات کریمه کسی که انفاق می کند عوضش را از خدا دریافت می کند و بلکه فزونتر از آنچه که در راه خدا داده است پس می گیرد. (وَمَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَیْءٍ فَهُوَ یُخْلِفُهُ وَهُوَ خَیْرُ الرَّازِقِین) (سبأ /39) 


«و هر چیزی را (در راه خدا) انفاق کنید، عوض آن را می دهد، و او بهترین روزی دهندگان است.»
و همچنین فرمود: (وَاللَّهُ یَعِدُکمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَفَضْلا وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیم) (بقره/268)
«خداوند وعده آمرزش و فزونی به شما می دهد و خداوند با قدرت وسیعش، به هر چیز داناست.»


در تفسیر مجمع البیان از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است که هنگام انفاق دو چیز از طرف خداست و دو چیز از ناحیه شیطان است. آنچه از جانب خداست، یکی آمرزش گناهان و دیگری وسعت و فزونی اموال است. و آنچه از طرف شیطان است یکی وعده فقر و تهیدستی و دیگر امر به فحشاء است.»

 


اسراف را کنار بگذاریم

اسراف مفهوم گسترده دارد. از سوزاندن غذا در آشپزخانه برای یک خانم خانه گرفته تا ریخت و پاش هایی که یک مدیر عامل برای شهرت بیشتر انجام می دهد که قرآن کریم از آن نهی فرموده است؛ (کلُوا وَاشْرَبُوا وَلا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُسْرِفِین) (اعراف /31)
«(از نعمت های الهی) بخورید و بیاشامید، ولی اسراف نکنید که خداوند مسرفان را دوست ندارد.»
در روایات به این مهم اشاره شده است:


قال الصادق (علیه السلام): «إِنَّ السَّرَفَ یُورِثُ الْفَقْرَ و إِنَّ الْقَصْدَ یُورِثُ الغِنی». (احسان بخش، 8/441)
«به درستی که اسراف و زیاده روی موجب تنگدستی و اقتصاد و میانه روی باعث ثروت و بی نیازی است.»
و در جایی دیگر فرمودند: «إِنَّ مع الاسراف قِلَّةُ الْبَرَکة». (همان) «همانا بی برکتی همراه زیاده روی است.»

 


با اهل خانه همدل باشیم

امام صادق علیه السلام در این زمینه فرموده اند: «به هر خانواده ای که سهم آنان از رفق [و همدلی] هدیه شده باشد [و با یکدیگر با مدارا و ملایمت رفتار کنند]، خداوند حتماً رزق آنان را افزایش خواهد داد. در تقدیر معیشت [همدلی و] مدارا بهتر از ثروت زیاد است. با رفق [در زندگی] هیچ کمبودی وجود ندارد و با ولخرجی، هیچ چیزی باقی نمی ماند. خداوند عزیز و با جلال اهل رفق [و مدارا] است و رفق را دوست دارد.»

 


صله رحم را دست کم نگیریم

ارتباط با بستگان و مشارکت در غم و شادی آنان و مطّلع شدن از احوال و روزگارشان، ثمرات و برکات مادّی و معنوی فراوانی در پی دارد که از جمله برکات مادّی آن، افزایش رزق و روزی است. امام صادق علیه السلام می فرمایند: «ارتباط با خویشاوندان باعث نیکی اخلاق، مبارک شدن دست، پاکیزگی روح، افزایش رزق و تأخیر در مرگ آدمی می شود.»


امام باقر علیه السلام نیز برکات ارتباط با خویشان و بستگان را پاکیزه شدن اعمال، دفع بلا، ازدیاد ثروت، طول عمر، وسعت رزق و محبوبیت در بین خانواده معرفی کردند. ایشان می فرمایند: «صله رحم اعمال را پاکیزه می گرداند، بلا را دفع می کند، اموال را افزایش می دهد، عمر انسان را طولانی می کند، رزق او را توسعه می بخشد، و [او را] در خانواده اش محبوب می گرداند؛ پس انسان باید تقوای الهی پیشه کرده و صلح رحم کند.»

 


خوش رفتاری و مدارا با مردم، روزی آور است

امام کاظم علیه السلام در نصیحتی به هشام بن حکم در مورد اثرات مادّی رفق و نیکی و خوش اخلاقی فرمودند: «عَلَیْکَ بِالرِّفْقِ فَاِنَّ الرِّفْقَ یُمْنٌ وَالْخُرْقَ شُوْمٌ اِنَّ الرِّفْقَ وَالْبِرَّ وَحُسْنَ الْخُلْقِ یَعْمُرُ الدِّیارَ وَیَزِیدُ فِی الرِّزْقِ؛ بر تو باد که [با دیگران] با رفق و ملایمت رفتار کنی؛ چرا که رفق مبارک [و با برکت] و تندخویی شوم و ناپسند است. رفق، نیکی و خوش اخلاقی با دیگران، شهرها را آباد و رزقها را افزون می کند.» (صحیفه امام کاظم؛ جواد قیومی اصفهانی)

 

 

 

 

 


منبع: پایگاه عرفان

منتشرشده در اخلاق و عرفان

بدون شک هدف عالی هر نظام اقتصادی و دین‌مداری که بهره ای از ارکان اخلاقی دارد، رساندن آحاد جامعه به رفاه عمومی است. نظام اقتصادی علوی نیز از این هدف مستثنی نبوده است.

منتشرشده در سیره اهل بیت

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

 کانال کوثرنامه در تلگرام کانال کوثرنامه در سروش کانال کوثرنامه در ایتا

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز0
دیروز0
ماه0
مجموع2009489

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا