احتکار در روایات

معنای احتکار چیست؟ و آیا در روایات معصومین نکوهش شده است؟

 

 

احتکار از مادۀ «حکر» است، و حکر به معنای ذخیره کردن طعام به امید و انتظار چیزی است. به کسی که این عمل را انجام می دهد «محتکر» گفته می شود. به نظر برخی از لغت شناسان، احتکار به معنای جمع آوری و نگهداری طعام و آنچه که خورده می شود(ارزاق)، به امید گران شدنش؛ است.[1]

 

محتکر از نگاه روایات

دربارۀ احتکار روایات متعددی رسیده است که در چند بخش به برخی آنها اشاره می شود.[2]

 

الف. احتکار موجب سقوط خصلت های انسانی است: حضرت امام علی(علیه السلام) می فرمایند: «احتکار رذیلت(پستی) است».[3] «احتکار خصلت فاجران است».[4] و «رنج رساندن به مردم از راه احتکار، از خصلت های مردم جاهل است».[5]

 

ب. محتکر گنهکار است؛ حضرت علی(علیه السلام): «محتکر اهل معصیت و گناه کار است ».[6]

 

ج. محتکر ملعون است؛ پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه وآله) در این باره می فرماید: «محتکر ملعون است».[7]

 

امام موسی کاظم(علیه السلام) از پیامبر(صلی الله علیه وآله) روایت می کند: «... اگر بنده ای به عنوان دزد، به نزد خدا رود، در نظر من بهتر است تا به عنوان «محتکر»، که چهل روز ارزاق را احتکار کرده باشد...».[8]

 

د. عذاب محتکر در آخرت: پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) می فرماید: «نگاهی به دوزخ افکندم، درّه ای دیدم که می جوشید، (به مالک دوزخ) گفتم: ای مالک! این درّه جای کیست؟ گفت: جای سه گروه: محتکران، اشخاص دایم الخمر، و دلّالان زنا».[9]

 

حکم شرعی احتکار

به طور مسلّم، احتکار در شرع مقدّس نهی شده است. عدۀ زیادی از فقها نیز حکم به تحریم آن داده اند،[10] اگرچه برخی دیگر، دلایل حرمت را کافی ندانسته و حکم به کراهت داده اند.[11] اما در هر صورت برخی از مجازات های محتکر (مانند به فروش گذاشتن اموال احتکار شده) مورد اجماع علما است.[12]

 

اگرچه حرمتِ احتکار بر اساس آنچه در روایات آمده و نظر مشهور هم همان است، فقط در غلّاتِ چهارگانه و در روغن حیوانی و روغن نباتی است که طبقات مختلف جامعه به آن نیاز دارند؛

 

 ولی حکومت اسلامی هنگامی که مصلحت عمومی اقتضا کند، حق دارد از احتکار سایر احتیاجات مردم هم جلوگیری کند و اجرای تعزیر مالی بر محتکر در صورتی که حاکم صلاح بداند، اشکال ندارد.[13]

 

 

پی نوشت:

[1]. ابن منظور، لسان العرب،ج 4، ص 208،دار صادر، چاپ سوم، بیروت، 1414ق.

[2]. نک: حکیمی، برادران، الحیاة، ج 5، ص 623، ترجمه احمد آرام، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، 1380ش.

[3]. تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، محقق و مصحح: درایتی، مصطفی، ص 361، ح 8200، دفتر تبلیغات اسلامی، قم، چاپ اول، 1366ش؛ الحیاة، ج 5، ص 627.

[4]. تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص 361.

[5]. همان.

[6]. ابن حیون، نعمان بن محمد مغربی، دعائم الإسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الأحکام، محقق و مصحح: فیضی، آصف، ج 2، ص 35، مؤسسة آل البیت(ع)، قم، چاپ دوم، 1385ق.

[7]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، دار الحدیث، ج 10، ص 60، قم، چاپ اول، 1429ق.

[8]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، ج 3، ص 159، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، 1413ق.

[9] شیخ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج 17، ص 426، مؤسسة آل البیت(ع)، قم، چاپ اول، 1409ق.

[10]. امام خمینی در کتاب بیع خود می نویسد: «اقتضای اکثر روایات؛ حرمت احتکار است». نک: امام خمینی، کتاب البیع، ج 3، ص 611، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، چاپ اول، 1421ق.

[11]. صیمری، مفلح بن حسن، غایة المرام فی شرح شرائع الإسلام، ج 2، ص 32، دارالهادی، چاپ اول، بیروت، 1420ق.

[12]. همان.

[13] امام خمینی، توضیح المسائل (محشّی)، ج 2، ص 1027، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ هشتم، 1424ق.

 

 
 
 
 
 
منبع: اسلام کوئست
 
بازدید 40 بار
برچسب‌ها
محتوای بیشتر در این بخش: « تأثیرات عجیب لقمه در زندگی

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز688
دیروز788
ماه13817
مجموع1729039

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا