ترکیب بند : (( باز این چه شورش است که بر جان عالم است؟ - باز این چه شعله غم و اندوه و ماتم است؟ ))؛ استقبال از دوازده بند محتشم؛ از آیت الله غروی اصفهانی معروف به کمپانی در مصائب حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام  و شهدای کربلا علیهم السلام

 

ترکیب بند
استقبال از دوازده بند محتشم

 


بند اول


باز این چه شورش است، که بر جانِ عالم است؟ - باز این چه شعله یِ غم و اندوه و ماتم است؟


باز این حدیثِ حادثه یِ جانگداز چیست؟ - باز این چه قِصّه ای است که با غُصّه توأم است؟


این آهِ جانگزاست که در مُلک دل به پاست - یا لشگرِ عزاست که در کشورِ غم است؟


آفاق پر ز شعله یِ برق و خروش و رعد -  یا ناله یِ پیاپی و آهِ دمادم است؟


چون چشمه، چشمِ مادرِ گیتی ز طفلِ اشک - رویِ جهان چو مویِ پدر کشته در هم است؟


زین قِصّه سر به چاکِ گریبان، کَروبیان - در زیر بارِ غُصّه قَدِ قُدسیان خَم است


گُلزارِ دهر گشته خزان، از سمومِ قهر - گویا ربیعِ ماتم و ماهِ مُحرّم است


ماهِ تجلّیِ مهِ خوبان بود به عشق - روزِ بروزِ جذبه یِ جانبازِ عالم است

 


                                      مشکاتِ نور و کوکبِ دُرِّیِّ نشأتین 

                                      مصباحِ سالکانِ طریقِ وفا، حسین



* * *


بند دوم



گلگون قبایِ عرصه یِ میدانِ کربلا - زینت فزایِ مسندِ ایوانِ کربلا


لب تشنه یِ فرات، روان بخشِ کاینات - خضرِ زلال، چشمه یِ حیوانِ کربلا


سرمستِ جامِ ذوق و جگر سوزِ نارِ شوق - غوّاصِ بحرِ وحدت و عطشانِ کربلا


سربازِ کویِ دوست، که در عشقِ رویِ دوست - افکنده سر چو گوی، به چوگانِ کربلا


رکنِ یمان و کعبه یِ ایمان که از صفا - در سعی شد ز مکه به عنوانِ کربلا


لبّیک بر زبان، به سرِ دست، نقدِ جان - رویِ رضا به سویِ بیابانِ کربلا


چون نقطه در محیطِ بلا، ثابتُ القَدَم - گردن نهاد بر خطِ فرمانِ کربلا


بر ماسوایِ دوست، سرِ آستین فشاند - آسوده سر نهاد، به دامانِ کربلا

 


                                         سر بر زمین گذاشت که تا سربلند شد 

                                         وز خود گذشت تا ز خدا بهره مند شد

 



* * *


بند سوم



اربابِ عشق را چو صلایِ بَلا زدند - اوّل به نامِ عقلِ نخستین صَلا زدند


جامِ بلا به کامِ بلی گو شد ازاَلَست - سنگِ بلا به جانبِ بانگِ بلی زدند

تاجِ مصیبتی که فلک تابِ آن نداشت - بر فرقِ فرقدانِ شهِ لا فتی زدند


پس بر حجابِ اکبرِ ناموسِ کبریا - آتش ز کینه هایِ نهان، بر ملا زدند


شد لعلِ دُرفشانِ حقیقت، زمرّدین - الماسِ کین چو بر جگرِ مجتبی زدند

پس در قلمروِ غم و اندوه و ابتلاء - کوسِ بلا به نامِ شهِ کربلا زدند


فرمانِ نوخطانِ رکابش که خطِّ محو - بر نقشِ ماسِوی ز کمالِ صفا زدند


دست ولا زدند به دامانِ شاهِ عشق - بر هر دو عالم از رهِ تحقیق، پا زدند

 


                                                  در قُلزِم محبت آن شاه، چون حباب 

                                                   افراشتند خیمه یِ هستی به روی آب



* * *


بند چهارم



ترسم که بر صحیفه یِ امکان قلم زنند - گر ماجرایِ کرب و بلا را رقم زنند


گوشِ فلک شود کر و هوشِ مَلَک ز سر - گر نغمه ای ز حالِ امامِ أمم زنند


زان نقطه یِ وجود، حدیثی اگر کنند - خطِّ عدم به ربطِ حدوث و قِدَم زنند

ماءِ معین چو زهر شود در مَذاقِ دهر - گر از لبانِ تشنه یِ او لب به هم زنند


وز شعله یِ سُرداق گردون قباب او - بر قُبّه یِ سرداق گردون علم زنند


سیلِ سرشک و اشک، دمادم روان کنند - گر ز اشکِ چشمِ سیدِ سجاد دم زنند


تا حشر، دل شود به کمندِ غمش اسیر - گر ز اهل بیتِ او سخن از بیش و کم زنند

 


                                                          کلکِ قضا است از رقم این عزا کلیل 

 

                                                           لوحِ قَدَر ، فرو زده رخساره را به نیل



* * *


بند پنجم



سهمِ قدر ز قوسِ قضا دلنشین رسید - در مرکزِ محیطِ رضا تیرِ کین رسید


کرد آن سه شعبه، نقطه یِ توحید را دو نیم - وز شش جهت فغان به سپهرِ برین رسید


سِرِّ مصون، ز مَکمَنِ غیب آشکار شد - زان ناوکی که بر دلِ حقِّ مُبین رسید


بازویِ کفر و طعنه یِ کفّار شد قوی - زان طعنِ نیزه ای که به پهلویِ دین رسید


آمد به قصدِ کعبه یِ توحید، پیلِ مست - دیوِ لعین به مهبطِ روحُ الامین رسید

افعی صفت گرفت سر از گنجِ معرفت - بد گوهری به مخزن دُرِّ ثمین رسید


آن نفسِ مُطمَئِنِّه حیاتی ز سر گرفت - زان نفخه ای که در نفسِ آخرین رسید

 


                                                    مستغرقِ جمالِ ازل گشت لا یزال 

                                                     نوشید از زلالِ لقا شربتِ وصال



* * *


بند ششم



شد نوک نی چو نقطه ایجاد را مدار - از دور مانده دائره اللیل و النهار


سر زد چو ماه معرفت از مشرق سنان - از مغرب آفتاب قیامت شد آشکار


شیرازه صحیفه هستی ز هم گسیخت - شد پاره پاره دفتر اوضاع روزگار


کلک ازل، ز نقش ابد، تا ابد بماند - لوح قدر فتاد، چو کلک قضا ز کار


در گنبد بلند فلک، ناله ملک - افکند در صوامع لاهوتیان، شرار


عقل نخست، نقش جهان را به گریه شست - وندر عقول زد شرر از آه شعله بار


یکباره سوخت همچو سپند از غمش خلیل - آمد دوباره نوح به طوفان غم دچار


در طور غم کلیم شد از غصه دل دو نیم - وندر فلک مسیح چنان شد که روی دار

 


                                                            سر حلقه عقول چو بر نی مقام 

                                                            قوس صعود عشق، ظهوری تمام کرد



* * *


بند هفتم



در ناکسان چو قافله بی کسان فتاد - یک بوستان ز لاله، به دست خسان فتاد


یک رشته ای ز در یتیم گران بها - در دست ظلم سنگدلان، رایگان فتاد


یک حلقه ای ز منطقه چرخ معدلت - در حلقه اسیری و جور زمان فتاد


زان پس گذار دسته دستان دلستان - در بوستان سرو و گل و ارغوان فتاد


هر بیدلی به ناله شد از داغ لاله ای - هر بلبلی به یاد گلی در فغان فتاد


ناموس حق ز جلوه طاووس کبریا - گشت آن چنان که مرغ دلش ز آشیان فتاد


قمری صفت بر آن گل گلزار معرفت - نالید آنقدر که ز تاب و توان فتاد


یاقوت خون ز جزع یمانی بر او فشاند - یادش چو زان عقیقِ لبِ دُر فشان فتاد

 


                                              پس کرد روی خویش سوی روضه رسول 

                                              کی جد تاج بخش من ای رهبر عقول



* * *


بند هشتم



این لؤلؤ تر و دُر گلگون، حسین توست - وین خشک لعل غرقه در خون، حسین توست


این مرکز محیط شهادت که موج خون - افشانده تا به دامن گردون، حسین توست


این نیّری که کرده به دریای خون، غروب - وز شرق نیزه سر زده بیرون، حسین توست


این مصحف حروف مقطع، که ریخته - اجزای او به صفحه هامون، حسین توست


این مظهر تجلی بی چند و چون که هست - از چند و چون جراحتش افزون حسین توست


این گوهر ثمین که به خاک است و خون دفین - مانند اسم اعظم مخزون، حسین توست


این هادی عقول که در وادی غمش - عقل جهانیان شده مجنون، حسین توست


این کشتی نجات که طوفان ماتمش - اوضاع دهر کرده دگرگون، حسین توست

 


                                                            آنگاه رو به خلوت ام المصاب کرد 

                                                             وز سوز دل به مادر دلخون خطاب کرد



* * *


بند نهم



ای بانوی حجاز مرا بینوا ببین - چون نی نوا کنان ز غم نینوا ببین


ای کعبه حیا به منای وفا بیا - قربانیان خویش به کوه صفا، ببین


نورستگان خویش سراسر بریده سر - وز خون نوخطان به سرا پا حنا بین


در خاک و خون تپان مه رخسارت شه، نگر - زنگ جفا بر آینه حق نما ببین


بر نخل طور، سرّ انا الله را نگر - وز روی نی، تجلی رب العلی ببین


ای خفته نهفته اندر حجاب قدس - برخیز و بی حجابی ما برملا ببین


زنجیر جور سلسله عدل را قرین - توحید را به حلقه شرک، آشنا ببین


پرگار کفر، نقطه اسلام را محیط - دین را مدار دایره اشقیا ببین

 


                                                    ای مادر از یزید و زِ اِبن زیاد، داد 

                                                     وز آن که این اساس ستم را نهاد، داد



* * *


بند دهم



کاش آن زمان سرای طبیعت نگون شدی - وز هم گسسته رابطه کاف و نون شدی


کاش آن زمان که کشتی ایمان به خون نشست - فلک و فک ز موج غمش غرقه خون شدی


کاش آن زمان که رایت دین بر زمین فتاد - زرین لوای چرخ برین، واژگون شدی


کاش آن زمان که عین عیان شد به خون تپان - سیلاب خون، روان ز عیون عیون شدی


کاش آن زمانه که گشت روان کارون غم - ملک وجود را به عدم رهنمون شدی


کاش آن زمان ز سلسله خلیل بی کسان - یک حلقه بند گردون دون، شدی


کاش آن زمان که زد، مه یثرب، به شام، سر - چون شام، صبح روی جهان، تیره گون شدی


کاش از حدیث بزم یزید و شه شهید - دل خون شدی، ز دیده حسرت برون شدی


                                                                               گر شور شام را به حکایت درآورند 

                                                                               آشوب بامداد قیامت درآورند



* * *


بند یازدهم



ای چرخ تا در این ستم آباد کرده ای - پیوسته خانه ستم، آباد کرده ای


بنیاد عدل و داد بسی داده ای به باد - زین پایه ستم که تو بنیاد کرده ای


تا داده ای به دشمن دین، کام داده ای - یا خاطری ز نسل خطا، شاد کرده ای


از دوده معاویه و زاده زیاد - تا کرده ای به عیش و طرب یاد کرده ای


آبی نصیب حنجر سرچشمه حیات - از چشمه سار خنجر فولاد کرده ای


سر حلقه ملوک جهان را به عدل و داد - دربند ظلم و حلقه بیداد کرده ای


ای کج روش به پرورش هر خسی بسی - جور و جفا به شاخه شمشاد کرده ای


تا برق کین به گلشن ایمان و دین زدی - آفاق را چو رعد پر از داد کرده ای


                                                                          چو شکوه تو را، به در داور آورند 

                                                                          دود از نهاد عالم امکان برآورند



* * *


بند دوازدهم



خاموش، مفتقر که دل دهر آب شد - وز سیل اشک، عالم امکان خراب شد


خاموش، مفتقر که از این شعر شعله بار - آتش به جان مرد و زن و شیخ و شاب شد


خاموش مفتقر که از این راز دل گداز - صاحبدلی نماند مگر دل کباب شد


خاموش مفتقر که ز برق نفیر خلق - دود فلک برآمد و خرق حجاب شد


خاموش مفتقر که ز بی تابی ملک - چشم فلک، سرشک فشان چون سحاب شد


خاموش مفتقر که ز دود دل مسیح - خورشید را به چرخ چهارم نقاب شد


خاموش مفتقر که در این ماتم عظیم - آدم به تاب آمد و خاتم ز تاب شد


                                                                   کس جز شهید عشق، وفایی چنین نکرد 

                                                                    وز دل قبول بار جفایی، چنین نکرد

 

---------------

توضیح برخی لغات و عبارات:

 

* - جام بلا به کام بلی گو شد ازالست - سنگ بلا به جانب بانگ بلی زدند: یعنی از همان ابتدا که خداوند در عالم ذر که همه بصورت ذراتی بودند و خداوند خواست از آنها پیمان بندگی بگیرد، وقتی که پرسیدند آیا من پروردگار شما نیستم؟ بعضی گفتند بلی. از آن هنگام بلاها و سنگهای بلا به جناب بلی گویان رهسپار شد.

 

 

 

* - شد لعل درفشان حقیقت، زمردین - الماس کین چو بر جگر مجتبی زدند:

     لعل: گوهری گرانبها که معمولا قرمز رنگ است، و با الماس همطرازی می کند.
     زمردین: همچون زمرد، زمرد به رنگ زرد است و چون زرد علامت رنج محنت نیز هست فرموده است که: چون بر جگر حضرت مجتبی (علیه السلام) زهر کینه (که همچو الماس          سخت بود) زدند صورت لعل گونه آن حضرت، که به رنگ گل صورتی و زیبا بود به رنگ زرد زمردین درآمد.

 

* - ماء معین چو زهر شود در مذاق دهر - گر از لبان تشنه او لب به هم زنند:

      ماء معین: آب شیرین و گوارا.

 

* - وز شعله سُرداق گردون قباب او - بر قبه سرداق گردون علم زنند:

     گردون قباب: همچون گردونه گرد و مدور.

      علم: پرچم.

 

* - سر مصون ز مکمن غیب آشکار شد - زان ناوکی که بر دل حق مبین رسید:

ممکن غیب: کمینگاه اسرار، محل اختفای اسرار.

 

* - آمد به قصد کعبه توحید، پیل مست - دیو لعین به مهبط روح الامین رسید

     مهبط: محل فرود، محل نزول.

     روح الامین: فرشته وحی، حضرت جبرئیل (علیه السلام).

* - سنگ جزع: مهره و سنگی قیمتی.

 

* - آنگاه رو به خلوت ام المصاب کرد - وز سوز دل به مادر دلخون خطاب کرد:

     ام المصاب: مادر مصیبت زدگان (کنایه از حضرت زهرا (علیهما السلام) است).

 

* - نورستگان خویش سراسر بریده سر - وز خون نوخطان به سرا پا حنا بین:

       نوخط: جوانی که تازه به بلوغ رسیده و تازه بالای لبش می روئیده. تازه جوان. 

----------

منبع کوثرنامه دیوان کمپانی و سایت غدیر

 

 

 

 

 

بازدید 674 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

مطالب تصادفی

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

 کانال کوثرنامه در تلگرام کانال کوثرنامه در سروش کانال کوثرنامه در ایتا

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز0
دیروز0
ماه0
مجموع2009489

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا