شعر( ترجیع بند) آیت الله غروی اصفهانی معروف به کمپانی در مدح جناب سید المرسلین حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله و سلم

                                                                            (( لَولاک لَما خَلَقتُ الاَ فلاک ))


                                               ای خاکِ درِ تو خطۀِ خاک                                    پاکی ز تو دیده عالمِ پاک


                                               آشفتۀِ مویِ توست اَنجُم                                سرگشتۀِ کویِ توست افلاک


                                               ای بر سرت افسرِ "لَعَمرُک"                                وی زیبِ برت قبایِ "لَولاک"


                                              ای رهبر و رهنمایِ گمراه                                     وی هادیِ وادیِ خطرناک


                                              عالم ز معارفِ تو واله                                         تو نغمه سرایِ "ما عَرَفناک"


                                              یا اعظمِ صورتِ تجلّی                                             فیها اللهُ ما أدَقَّ معناک!


                                              دامان جلالت ای شهنشاه                                  هرگز نفتد به دست ادراک


                                               این بنده و مدح چون تو شاهی                        حاشاک از این مدیحه حاشاک


                                                                                فرموده به شأنت ایزدِ پاک

                                                                                 لَولاک لما خَلَقتُ الاَ فلاک


                                                                                             * * *

Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎


                                                    ای مظهرِ اسمِ اعظمِ حقّ                                    مجلایِ اَتَمِّ نورِ مُطلق


                                                    ای نورِ تو صادرِ نخستین                          وی مصدرِ هر چه هست مشتق


                                                    ای عقلِ عقول و روحِ ارواح                           وی اصلِ هر آنچه شد مُحَقَّق


                                                     ای شمسِ شموس و نورِ انوار                              وی اعظمِ نیّراتِ اَشرَق


                                                    ای فاتحۀِ کتابِ هستی                              هستی ز تو یافته است رونق


                                                     در سیرِ تو ای نبیِّ ختمی                           ذوالغایه به غایه گشت مُلحَق


                                                     ای آیه ای از محامد توست                                     قرآنِ مقدّسِ مُصَدَّق


                                                     وصف تو به شعر در نگنجد                                       دریا نرود میان زورق 



                                                                                      فرموده به شأنت ایزد پاک

                                                                                       لولاک لما خلقت الا فلاک


                                                                                                 * * *

 

Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎

                                                      ای اصلِ قدیم و عقلِ اقدم                                وی حادثِ با قدیم توأم


                                                      در رتبه تویی حجابِ اَقرب                               بودی تو نبیُّ و در گل آدم


                                                      طُغرایِ صحیفۀِ وجودی                                  هر چند تویی کتابِ مُحکم


                                                      با عزم تو چیست ای خداوند!                               قَدرِ قَدَر و قضایِ مُبرَم؟

                                                      مُلک و مَلَکوت در کفِ توست                           چون خاتمی ای نبیِّ خاتم


                                                      از لطفِ تو شمّه ای است فردوس                     وز قهرِ تو شعله ای جهنّم


                                                       قدِّ مَلَک است در برت راست                        پشتِ فلک است بر درت خم


                                                       فهمِ خرد و زبانِ گویا                                       در وصف تو عاجزند و اَبکَم


                                                                                    فرموده به شأنت ایزد پاک

                                                                                      لولاک لما خلقت الافلاک

                                                                                                * * *

 

Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎

                                                       ای صاحبِ وحی و قلبِ آگاه                     دارایِ مقامِ "لی مَعَ الله"


                                                      ای محرمِ بارگاهِ لاهوت                       وی در ملکوتِ حق، شهنشاه


                                                     ای بَر شده از حضیضِ ناسوت                 بر رَفرَفِ عزّ و شوکت و جاه 


                                                     وانگه ز سُرادقاتِ عزّت                         بگذشتی و ماند "امین درگاه"  

                                                     ای پایۀِ قدرِ چاکرانت                                  بالاتر از این بلند خرگاه


                                                     از شرمِ تو، زرد چهرۀِ مهر                     وز بیمِ تو ،دل دو نیم شد ماه


                                                      این بویِ بهشت عنبرین است                    یا ذکرِ جمیلِ تو، در افواه؟


                                                      از نیلِ تو پایِ وهم لنگ است                  وز ذیلِ تو دستِ فهم کوتاه


                                                                                   فرموده به شأنت ایزد پاک

                                                                                      لولاک لما خلقت الافلاک

                                                                                                * * *

 

Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎

                                                        ملک و ملکوت از تو پر نور                           ای در تو عیان تجلّیِ طور


                                                         با رویِ تو چیست بَدرِ انور؟                    با مویِ تو چیست لیلِ دیجور؟


                                                         رویِ تو ظهورِ غیبِ مکنون                         مویِ تو حجابِ سرِّ مستور

 
                                                         در خِطِّۀِ مُلکِ استقامت                              قدِّ تو به اعتدال مشهور


                                                         ای از تو به پا نظامِ عالم                          وی بی تو جهان هَباءِ منثور



                                                         اوّل رقمِ تو لوحِ محفوظ                             رَشحِ قلمت کتابِ مسطور


                                                         خر گاهِ تو، فوقِ سقفِ مرفوع                    درگاهِ تو، رَشکِ بیتِ معمور


                                                          مدّاحیِ من تو را چنان است                    کز چشمۀِ خور ثنا کند کور


                                                                                     فرموده به شأنت ایزد پاک

                                                                                       لولاک لما خلقت الافلاک

                                                                                                  * * *

 

Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎

                                                     ای گوهرِ قُدس و فیضِ اَقدس                                 وی صبحِ ازل ،"اِذا تَنَفَّس"


                                                     ذاتِ تو ز هر بدی مُنَزَّه                                           ز آلایشِ نیستی مقدّس


                                                     خاکِ درِ توست عرصۀ خاک                                  فرمانبرِ توست چرخِ اطلس


                                                     دستِ من و دامنِ تو؟ هیهات!                                 عنقا نشود شکارِ کرکس


                                                     طبعِ من و وصفِ صورتِ تو!                                    معنایِ دقیق و طفلِ نورس


                                                     مدحِ تو چنان که لایقِ توست                                    در عهدۀِ خالقِ تو و بس


                                                      در نَعتِ تو هر بلیغ، اَبکَم                                  در وصفِ تو هر فصیح، اَخرَس


                                                        نعتِ من و شأنِ تو؟ تعالی                                  وصفِ من و قدرِ تو؟ تَقَدَّس


                                                                                       فرموده به شأنت ایزد پاک

 

                                                                                         لولاک لما خلقت الافلاک

                                                                                                   * * *

 

Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎

                                                        ای نقطۀِ ملتقایِ قَوسَین                                           وی خارجِ از احاطۀِ أَین


                                                        ای واسطۀِ وجوب و امکان                                       وی مبدأ و منتهایِ کَونَین


                                                        ای رابطه قدیم و حادث                                          وی ذات تو جامعُ المَکالَین


                                                        ای واحدِ بی نظیر و مانند                                     کز بهر تو نیست، ثانیِ اثنین


                                                        جز تو که نهاده پایِ رفعت                                     بر عرش ،فَکانَ قابِ قَوسَین؟


                                                        غیر از تو که فیضِ صحبتِ دوست                            دریافت و لا حجابَ فِی البَین؟


                                                       دیدی و شنیدی آنچه را  "لا                                      اُذنٌ سَمِعَت و لا رَأَت عَین"


                                                       با قدرِ تو وصف من بُوَد نقص                                    با شأنِ تو مدحِ من بُوَد شَین

                                                                                            فرموده به شأنت ایزد پاک

                                                                                              لولاک لما خلقت الافلاک

                                                                                                         * * *

Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎



                                                         ای بدرِ تمام و نَیِّرِ تام ّ                               با نورِ تو نَیِّرات اَجرام


                                                         در جنبِ تو، مُبدِعات، لا شی ء                 با بودِ تو، کائنات اَعدام


                                                        ای نقشِ نخست و حرفِ اوّل                   وی اُمِّ کتاب و اُمِّ اقلام


                                                         ای مرکز جملۀِ دوایر                           آغاز ز توست، وز تو انجام


                                                          یک نفخۀِ توست هر قدر فیض              وز یک نظر تو هر چه انعام


                                                          عالم همه یک تجلّیِ توست                 از صبحِ ازل گرفته تا شام


                                                          ای مَحرمِ خاصِ محفلِ قُدس           وی بر همه خلق، رحمتِ عام


                                                           مدح تو چنانکه در خورِ توست             از ما طمعی بُوَد بسی خام


                                                                                 فرموده به شأنت ایزد پاک

                                                                                   لولاک لما خلقت الافلاک

                                                                                            * * *

 

Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎

                                                 ای آینۀِ تجلّیِ ذات                                  مصباحِ وجود را تو مشکات


                                                 ای ماهِ جمال نازنینت                                  نورُ الاَرَضینَ وَ السَّموات


                                                چون شمسِ حقیقت تو سر زد                       اعیان وجود جمله ذرّات


                                                ذاتِ تو حقیقةُ الحقایق                                  نفسِ تو هُوِیَّةُ الهُوِیات


                                                ای نسخۀِ عالیاتِ اَحرُف                              وی دفترِ مُحکماتِ آیات


                                               ای پایۀِ رتبۀِ مَنیعت                                         برتر ز مدارجِ خیالات


                                               وی قامتِ معنیِ رفیعت                                بیرون ز مَلابسِ عبارات


                                               در نعت تو ای عزیزِ کَونِین                   این جمله بضاعتی است مُزجات


                                                                           فرموده به شأنت ایزد پاک

                                                                             لولاک لما خلقت الافلاک

                                                                                       * * *

 

Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎

                                                 یا نَیِّرَ کُلِّ مُظلمٍ داج                                   یا هادیَ کُلِّ راشدٍ ناج


                                                 دینِ تو چو شمعِ عالم افروز                        آئینِ تو چون سراجِ وّهاج


                                                 ای صدرِ سریرِ قابِ قَوسَین                          وی بدرِ منیرِ اوجِ معراج


                                                 در حلقۀِ بندگانِ کویت                       عقل است کمین  غلامِ محتاج


                                                  در منطقۀِ بروجِ قدرت                       برجی است "سماءُ ذاتِ اَبراج"


                                                   بر فرقِ سپهر و فرقدانش                        خاکِ درِ توست دُرَّةُ التّاج

                                                  با قدرِ تو چیست هر دو گیتی؟                    یک قطره کنارِ بحرِ مَوّاج


                                                                            فرموده به شأنت ایزد پاک

                                                                              لولاک لما خلقت الافلاک

                                                                                       * * *

 

Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎

                                             ای عقلِ نخست و حقِّ ثانی                              ذاتِ تو حقیقةُ المَثانی


                                             مرآت وجود چون تواَش نیست                    یک صورت و یک جهان معانی


                                              ای در تو جمالِ حق نمودار                             زیبنده توست "مَن رَآنی"

                                             ای طورِ تجلّیِ الهی                                 صد همچو "کلیم" در تو فانی


                                             گر کنه تو را "کلیم "جوید                         "طور" است و جواب "لَن تَرانی"


                                              ای منشأِ عالَمِ عناصر                                    وی مبدأِ فیضِ آسمانی


                                              ای پادشهِ سریرِ سرمد                               وی خسروِ مُلکِ جاودانی


                                              اوصافِ تو در بیان نگنجد                               ور هر سرِ مو شود زبانی


                                                                         فرموده به شأنت ایزد پاک  

                                                                           لولاک لما خلقت الافلاک


                                                                                     * * *

 

Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎

                                         یا دافعَ جیشةِ الاَ باطیل                                         یا دامغَ صَولَةِ الاَضالیل 

                                        قرآن تو بُرده حُکمِ تورات                                    فُرقانِ تو کرده، نَسخِ انجیل


                                         بر خوانِ تو ریزه خوار، میکال                         طفلی است، به مکتب تو جبریل


                                        سیمایِ تو داده دادِ تکبیر                                     بالایِ تو کرده، کار تهلیل


                                        ای صورتِ تو، برون ز تشبیه                                وی معنیِ تو، برون ز تمثیل


                                        ذاتِ تو، مثالِ ذاتِ بی مِثل                                  اوصافِ تو، فوقِ حدِّ تکمیل


                                        مشکاتِ مقامِ جمع و اجمال                                 مرآتِ مقامِ فرق و تفصیل


                                        مدح تو و من؟ خیالِ باطل                                وصفِ تو و من؟ نتیجه تعطیل


                                                                        فرموده به شأنت ایزد پاک

                                                                          لولاک لما خلقت الافلاک

                                                                                  * * *

 

Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎

                                     ای اصلِ اصیل و فرعِ ممدود                                      وی جامعِ علم و دوحۀِ جود


                                     ای عینِ عیان و قلبِ عرفان                                        وی گنجِ نهان و سِرِّ معبود


                                      ای شمعِ جمال و نورِ مطلق                                    وی شاهدِ بزمِ غیبِ مشهود


                                       ای نشئه نه جای جلوۀِ توست                                   میعاد، شهود و یومِ موعود


                                       فرشِ ره توست عرشِ اعظم                                       عرشِ تو بُوَد مقامِ محمود


                                       یا شافیِ صدرِ کُلِّ مَصدور                                           مِن أَعذَب مَنهَلٍ و مَورود

                                      از چشمۀِ فیضِ توست سیراب                                    در دارِ وجود هر چه موجود


                                      مدحِ تو نه حدِّ مکمنات است                                     بی حدّ نشود مُحاطِ محدود


                                                                         فرموده به شأنت ایزد پاک      

                                                                           لولاک لما خلقت الافلاک

                                                                                    * * *

 

Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎

                                                   ای فیضِ مقدّس از شوائب                       وی نورِ مهذّب از غیاهب 

                                                     ارواح ز فیضِ تو در اشباح                       ای مظهرِ واهب المواهب


                                                    آفاق به نورِ تو منوّر                           ای شمسِ مشارق و مغارب


                                                     ایجادِ تو مُنتَهَی المَقاصِد                           اِبداعِ تو غایةُ المَطالِب 


                                                    جَلَّ المَلِکُ البَدیع صُنعه                          ما اَودَعَ فیک مِن عَجائِب 

                                                  یا مَن بفَنائِهِ الرَّواحِل                                  حَلَّت وَ اَنیختِ الرَّکائِب 

                                                 خرگاهِ تو مَطرَحُ الأَمانی                             در گاهِ تو مَعقَلُ الرَّغائِب 

                                                با شأنِ تو چیست این مدایح؟                 با قدرِ تو چیست این مناقب؟


                                                                           فرموده به شأنت ایزد پاک

                                                                             لولاک لما خلقت الافلاک

 

Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎

توضیح برخی لغات و عبارات:

 

- زورق: قایق.

 

- لعمرک: اشاره به آیه 72 سوره حجر(( لَعَمْرُكَ إِنَّهُمْ لَفِي سَكْرَتِهِمْ يَعْمَهُونَ: به جان تو اي محمد(ص ) براستي كه آنها در مستي خود سرگشته و غوطه ور بودند ؛ در اينجا خداوند به قصدتشريف و گراميداشت پيامبر(ص ) به جان او قسم مي خورد و مي فرمايد: اين قوم نامبرده آنچنان در مستي غفلت و شهوت سرگردان و متردد بودند كه ابدا متوجه نمي شدند كه چه اعمالي مرتكب مي شوند.(تفسیر اطیب البیان)

 

- لولاک لما خلقت الافلاک : اگر تو نبودی من افلاک (آسمان و زمین) را نمی آفریدم.

 

- با عزم تو چیست ای خداوند! - قدر قدر و قضای مبرم؟ :یعنی تصمیم و عزم تو ای خداوند ( صاحب قدرت)، اگر به مسئله ای تعلق گیرد، تقدیر و فضای حتمی را می شکند و بر آن فایق می آید.

 

 
- دارای مقام لی مع الله  :سخن رسول گرامی اسلام است که فرمود: لی مَعَ اللهِ حالاتٌ لا یَسمَعُهُ مَلَکٌ مُقَرَّبٌ وَ لا نَبِیٌّ مُرسَلٌ... یعنی مرا با خدا حالاتی است که هیچ فرشته مقرب و پیامبر مرسلی نمی توند بدان کنه آن برسد و آن را درک کند.
 
- ای بر شده از حضیض ناسوت - بر رفرف عز و شوکت و جاه  :ای بزرگی که از عالم پست دنیا اوج گرفته و بر جایگاه گرانمایه عزت و شوکت و جاه و جلال الهی تکیه زده. 
 
-  وانگه ز سرادقات عزت - بگذشتی و ماند امین درگاه:اشاره به شب معراج است که حضرت از سرادقات عزت (پرده های عزت خداوند) بالاتر رفته و جبرئیل امین به او عرض کرد که من دیگر از این بالاتر نمی توانم بیایم.
 
-   با موی تو چیست لیل دیجور؟:شب تاریک در مقابل سیاهی موی تو ناچیز است. 
 
-  وی بی تو جهان هباء منثور : بدون تو جهان چون گردی ناچیز و پراکنده است.
 
-  خور: خورشید. 
 
-  جز تو که نهاده پای رفعت - بر عرش فکان قاب قوسین؟:نهایت درجه قرب حضرت به خداوند متعال که در قرآن از آن به قاب قوسین یعنی به اندازه دو قوس یا نزدیکتر تعبیر شده است. 
 
-  لا - اذن سمعت و لا رأت عین :هیچ گوشی نشنیده و هیچ چشمی آن را ندیده است. 
 
-   بضاعت مزجات: توشه اندک و ناچیز. 
 
-  کمین: کمترین. 
 
-   درة التاج :مرواریدی که روی تاج نصب می کنند. 
 
-  زیبنده توست "من رآنی" : اشاره به حدیث شریف نبوی است که فرموده: من رآنی فقد رأی الحق، فان الشیطان لا یتمثل بی یعنی هرکس مرا در خواب ببیند حتما مرا دیده، زیرا که شیطان نمی تواند به صورت من متمثل شود. 
 
-  گر کنه تو را کلیم جوید - طور است و جواب لن ترانی : یعنی اگر موسای کلیم الله (علیه السلام) از شناخت کنه تو جویا شود، همانطور که از دیدن خداوند مایوس شد و جواب لن ترانی (هرگز نمی بینی) شنید، از شناخت کنه تو هم مایوس خواهد شد و جواب لن ترانی خواهد شنید. 
 
-  یا دافع جیشه الا باطیل - یا دامغ صوله الاضالیل : ای دفع کنند سپاه باطل و ای شکننده صولت گمراهان. 
 
-  مدح تو و من؟ خیال باطل - وصف تو و من؟ نتیجه تعطیل : یعنی آیا من بتوانم تو را وصف و مدح کنم؟ چه خیالی باطلی! 
 
-   اصل اصیل: درخت ریشه دار.
 
-  فرع ممدود: شاخه بلند.
 
-  دوحه: درخت بزرگ. 
 
-  نشئه: منظور عالم ماده است و میعاد یعنی قیامت و عالم آخرت. 
 
-  یا شافی صدر کل مصدور - من أعذب منهل و مورود : ای شفا دهنده دلهای دردمندان از گواراترین آبها که می توان آشامید. 
 
-  وی نور مهذب از غیاهب : نور پاک از هر گرنه ظلمت و تاریکی.
 
-  جل الملک البدیع صنعه - ما اودع فیک من عجائب : آنگاه که پادشاه آفرینش تو را ساخت، با آن همه عظمت که در تو به و دیعه نهاد، عظمت صنع خویش را به نمایش گزارد. 
 
- یا من بفنائه الرواحل - حلت و انیخت الرکائب : ای بزرگی که درب منزل تو قافله ها رحل اقامت انداخته و سواران به پیشگاهت پیاده شدند. 
 
-  خرگاه تو مطرح الأمانی - در گاه تو معقل الرغائب : خیمه گاه تو محل ابراز آرزوها و پیشگاه تو جایگاه خوبی هایی است که انسان بدان رغبت دارد.
 
Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎
 
منبع کوثرنامه: دیوان کمپانی به نقل از: 
 
 
Image result for ‫بعثت پیامبر‬‎
 
بازدید 1156 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

مطالب تصادفی

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

 کانال کوثرنامه در تلگرام کانال کوثرنامه در سروش کانال کوثرنامه در ایتا

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز0
دیروز0
ماه0
مجموع2009489

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا