هدف اساسى دین اسلام، تربیت انسان‌ها و تامین سعادت بشر در تمام ابعاد وجودى، در تمام مراحل زندگى است. پیامبران الهى به ویژه پیامبر اسلام‏(صلی الله علیه و آله و سلم)، براى این هدف مقدس مبعوث شده و در این راه نهایت‏ سعى خود را مبذول نموده‏‌اند و در انجام این ماموریت، ‏به نیازها، ویژگی‌ها و علایق فطرى بشر به عنوان یک اصل مسلم توجه فراوان داشتند.

 

منتشرشده در سیره اهل بیت

یکی از نکات قابل توجّه در سیره پیشوایان معصوم(علیهم السلام) نحوه رفتار آنان با خانواده است. در این نوشتار مختصر برآنیم تا با مراجعه در منابع تاریخی به گوشه هایی از سیره اخلاقی امام حسین(علیه السلام) در خانواده بپردازیم؛ هر چند به خاطر طبیعت موضوع و نیز شرایط اجتماعی، حجم شواهد و مواردِ بر جای مانده در تاریخ، در این خصوص فراوان نیست؛ همین اندک نیز بسیار ارزشمند و گویاست.

 

منتشرشده در سیره اهل بیت
چهارشنبه, 31 مرداد 1397 22:06

مهمترین علل گسستگی خانواده

خانواده گسسته در مقابل خانواده منسجم دارای ویژگی هایی هستند که هیچ مطلوبیتی در آن دیده نمی شود. افراد در خانواده های گسسته با هم درگیر هستند و از کنار هم بودن لذت نمی برند. سوال مهم در این میان آن است که چه  عواملی باعث گسستگی خانواده ها می شود. با ما همراه باشید تا پاسخ این سوال را بیابید.

 

منتشرشده در مشاوره و آموزش

بهداشت روانى عبارت است از ایجاد تعادل شخصیتى در درون، میان آن‏چه فطرت و غریزه نامیده می شود؛ و در بیرون، میان آن‏چه تعادل ارتباطى میان فرد و محیط را بر هم می‏ زند.

روان‏پزشکان فردى را از نظر روانى سالم می دانند که تعادلى میان رفتارها و کنترل او در مواجهه با مشکلات اجتماعى وجود داشته باشد. از این دیدگاه انسان و رفتارهاى او در مجموع یک دستگاه در نظر گرفته می شود که براساس کیفیات تأثیر و تأثر متقابل عمل می کند. با این نگاه ملاحظه می شود که چگونه عوامل متنوع زیستى انسان بر عوامل روانى – اجتماعى او اثر گذاشته و یا برعکس از آن اثر می پذیرد؛ به سخنى دیگر در بهداشت و تعادل روانى، انسان به تنهایى مطرح نیست بلکه آن چه مورد بحث قرار می گیرد، پدیده ‏هایى است که در اطراف او وجود دارند و بر جمع نظام او تأثیر می گذارند و از آن متأثّر می شوند.

 

به سخنى دیگر از آن‏جایى که انسان ترکیبى از خیر و شر، ماده و معنویت و تن و جان است همواره در حالت کشمکش درونى است. از این‏رو، هر لحظه در معرض بحران‏هاى شخصیتى و خروج از تعادل است. براى حفظ تعادل شخصیتى، قرآن دستورها و آموزه‏ هایى را بیان نموده است که در سایه آن شخصیت انسانى از تعادل لازم برخوردار خواهد شد.

قرآن تأکید می‏ کند که خداوند، آفریدگار انسان از یک غناى ذاتى برخوردار است و انسان به عنوان یک آفریده همواره گرفتار فقر ذاتى است؛(فاطر/۵).

 

از این‏ رو هرگاه به علت عواملى این ارتباط خود را در هر جا نشان ندهد، آن بخش با اختلال مواجه خواهد شد، هر چند که این اختلال هیچ گاه به نیستى و نابودى نخواهد انجامید ولى در زندگى دنیوى و اخروى دچار تنگنا می شود.

خداوند می فرماید: «وَ مَنْ أَعْرَضَ عَن ذِکْرِى فَإِنَّ لَهُ مَعِیشَهً ضَنکًا»(طه / ۱۲۴) هر کس از یاد خدا و ارتباط با او اعراض کند در زندگى دچار تنگنا خواهد شد.

این تنگنا عبارت از همه مواردى می ‏شود که انسان را از حالت تعادل شخصیتى بیرون می‏ برد و دچار بحران‏هاى جسمى و روحى می‏ نماید. بنابراین تنها با بهره‏ گیرى از توحید و یاد خداست که بهداشت روانى و تعادل درونى و بیرونى در انسان پدید خواهد آمد.

 

راهکارهاى قرآنى در بهداشت‏ روانى‏

مناسب‏ ترین راه حل مشکل تضاد میان جنبه‏ هاى جسمانى و روانى انسان، ایجاد هماهنگى میان آن‏ دو است. به این معنا که انسان در حدود شریعت نیازهاى جسمانى خود را ارضا کند و همزمان با آن به ارضاى نیازهاى روانى خویش نیز بپردازد. اگر انسان در زندگى به میانه‏ روى و اعتدال و دورى از زیاده‏ روى و افراط در ارضاى انگیزه ‏هاى جسمانى و روانى ملتزم باشد، ایجاد هماهنگى میان نیازهاى جسم و روح کاملاً امکان ‏پذیر است. خداوند در این‏ باره می فرماید: «وَ ابْتَغِ فِیمَآ ءَاتَکَ اللَّهُ الدَّارَ الْأَخِرَهَ وَ لَا تَنسَ نَصِیبَکَ مِنَ الدُّنْیَا»(قصص/ ۷۷) در آن‏چه خدا به تو داده سراى آخرت را جستجو کن و بهره ‏ات را از دنیا فراموش مکن.

از نظر قرآن تعادل شخصیتى و شخصیت بهنجار در صورتى حاصل می آید که جسم و روح در آن متعادل باشد و نیازهاى هر یک به خوبى ارضا شود. انسانى که داراى شخصیت بهنجار است، به جسم و سلامت و نیرومندى آن اهمیت میدهد و نیازهاى آن را در حدود شرع مقدس روا داشته و برآورده مى‏ سازد.

 

نقش خانواده در ایجاد تعادل شخصیتى‏

اسلام براى پیشگیرى و بهداشت روانى در دوران مختلف، آموزه‏ هاى دستورى و ارشادى دارد نخست به دوره جنینى پرداخته، زیرا سهم عوامل ارثى و مادرزادى در ایجاد اختلالات روانى بیش از سایر عوامل است به این ترتیب، می توان به منشأ بسیارى از فعالیت‏هاى حیاتى و همین طور اختلالات جسمى و روحى و روانى انسان پى برد که ریشه در وراثت دارد.

چنان‏چه پاکى پدر و مادر تأثیر بسزایى در سلامتى روح و روان کودک دارد و اثرات آن پس از بلوغ نیز در ابعاد مختلف خود را نشان مى‏ دهد. در دوره کودکى توجه به شخصیت کودک او را از بحران‏ هاى روحى و روانى در امان می ‏دارد و تأکید اسلام به آن است که کودک را انسانى با شخصیت و مستقل بار آورد. در این میان نقش مادر به مراتب مهم‏تر از نقش پدر است. در این مدت پدر و مادر وظیفه دارند که با رعایت قوانین بهداشتى، جسم و محیط زندگى خود را سالم نگه دارند، زیرا اگر آنها سلامت جسمى خود را به خطر اندازند طفل را گرفتار خطرات غیر قابل اغماضى می کنند و اثرات آن در آینده به صورت اندوه، افسردگى و اضطراب بروز می ‏کند.

 

دوره بلوغ از مهم‏ترین دوره ‏هاى رشد انسان است که ویژگى ‏هاى خاص خود را دارد و توجه به آن می تواند در بهداشت روانى فرد بسیار مۆثر باشد. این دوره از نظر فیزیکى و روانى تحولات بسیار عمیق و ژرفى در فرد ایجاد می کند. در این دوره شرایط جدیدى در زندگى فرد بیدار می‏ شود که آرامش روانى او را مختل می سازد.

با تحکیم مبانى خانواده و بالا بردن فرهنگ آن مى‏ توانیم در تأمین بهداشت روانى انسان گام ‏هاى مۆثرى را برداریم. توجه به روابط ظریف زوجین و توجه آنان در زمینه‏ ى نقش ‏ها و وظایفى که نسبت به یکدیگر عهده دار هستند و نیز نقش هر یک در تأمین سلامت روانى طرف مقابل و ارضاى کامل نیازهاى یکدیگر و آموزش آنها به خانواده ‏ها، نقش تعیین کننده‏اى در حفظ سلامت روانى آحاد اجتماع دارد.

 

خانواده با تأثیر قطعى بر ساخت شخصیت کودکان می باید از لحاظ آشنایى با نظام تعلیم و تربیت اسلامى و با تأثیرات گوناگون رفتارها بر روى شکل‏ گیرى شخصیت کودک آشنا شود. توجه به مراحل رشد کودک و وظایف والدین در هر یک از مراحل، آشنا شدن با تنبیه و تشویق و چگونگى اعمال آن، توجه به تفاوت‏ هاى روانى – تربیتى دختر و پسر و بسیارى از ظرایف دیگر از اهم وظایف خانواده در رابطه با تأمین سلامت روانى براى فرزندان خود به شمار می آید، خانواده از دیدگاه اسلام اهمیت به سزایى در حفظ عفت و حدود اجتماع دارد. مرزهایى که لذت‏ طلبی ‏ها را در خود حفظ کرده و اجتماع را از آلودگى محفوظ دارد.

خداوند در این‏باره در بُعد آموزش عفت خانوادگى و حفظ مسایل زناشویى در چارچوب زن و مرد مسأله اذن پیش از ورود به اتاق در زمان‏ هایى که احتمال تنها شدن زن و مرد می رود را مطرح می ‏سازد و دستور می ‏دهد، که هرگز فرزندان نمی ‏بایست بدون اذن پدر و مادر به خوابگاه ایشان وارد شوند. اى مۆمنان باید که مُلک یمینتان و کسانى از شما که هنوز به حد بلوغ نرسیده ‏اند، سه بار پیش از نماز صبح و هنگامى که در ظهر لباس‏هایتان را در می ‏آورید و پس از نماز شام که سه هنگام برهنگى شماست، از شما براى شما ورود به اتاقتان اجازه بگیرند و پس از آن سه هنگام نه بر شما و نه بر ایشان گناهى نیست، چرا که در پیرامون شما در گردشند و با هم در حشر و نشر هستید. بدین سان خداوند آیات خویش را براى شما روشن می گرداند و خداوند داناى فرزانه است» (نور/ ۵۸)

 

منبع: مجله پاسدار اسلام 

 

 

منتشرشده در قرآن و حدیث
دوشنبه, 24 ارديبهشت 1397 08:00

خانواده موفق

برای تشکیل خانواده موفّق علاوه بر لزوم وجود معیارهای صحیح و منطقی در انتخاب همسر وتشکیل خانواده که در حفظ و استمرار موفقیت آن سهم بسزایی دارد، نمی توان انتظار داشت که صرفاً با انتخاب درست همسر، خوشبختی تا آخر عمر در قلب زوجین احساس گردد، بلکه یک رابطه مهم و حساس مانند رابطه زناشویی نیازبه مراقبت و توجّه زیادی از سوی همسران دارد؛ بنابراین می توان گفت که برای داشتن خانواده ای موفّق ویژگی های زیر ضروری است:

 

1- رعایت اصول و ارزش ها در انتخاب همسر

در هر جامعه ای متأثّر از شرایط مذهبی، اجتماعی، اقتصادی و آداب و سنن آن جامعه معیارهای گوناگونی برای انتخاب همسر وجود دارد که رعایت تناسب سنّی، ظاهری و هوشی؛ سلامت جسمانی، روانی و عقلی؛ انتخابی بودن همسر و... در موفقیت ازدواج سهم عمده ای ایفا می کند.

 

2- تعهّد و مسئولیت پذیری

در دوره های مختلف زندگی، مشکلات زیادی گریبان گیر خانواده می شودکه همبستگی و تعهّد اعضای خانواده به ویژه زن و شوهر نسبت به یکدیگرمانند دلسوزی و مراقبت، حمایت متقابل، تقسیم قدرت و مسئولیت به شکلی مناسب در موفّقیت آنان مؤثّر است.

 

3- تأمین آرامش

از نگاه قرآن هدف از زندگی مشترک رسیدن به آرامش است.[1] بنابراین درخانواده های موفّق جایی برای دلهره، تشویش، اضطراب و بی اعتمادی وجودندارد، بلکه فضای یک خانواده موفّق مملو از امنیت، آرامش و مهر و محبّت است.

 

4- رعایت احترام متقابل

خانواده مهم ترین کانون رشد و تعالی فردی و اجتماعی است؛ بنابراین خانواده ای موفّق است که بر محوریت رفتار اخلاقی، حسن سلوک و احترام متقابل بین فردی پایه ریزی گردد تا زمینه رشد فضائل و کمالات انسانی اعضای خود را فراهم نماید.

 

5- وجود روابط عاشقانه و محبّت آمیز

خانواده ای موفّق است که روابط اعضای آن بر پایه عشق و محبّت استوارباشد. این روابط شامل روابط عاشقانه همسران، روابط عاشقانه و محبّت آمیزپدر و مادر با فرزندان و بالعکس و حتّی روابط محبّت آمیز بین فرزندان است.

 

6- آزادی عمل

ذات ازدواج محدودیت هایی را برای هر یک از همسران به نبال می آوردکه ممکن است آزادی عمل هر یک از آنها را به طور محسوس کاهش دهد. نوع نگرش هر یک از همسران به مفهوم آزادی و مرزبندی های منطقی در بهره برداری از آن و شیوه تعامل آنها در برخورد با محدودیت های زندگی زناشویی از جمله مواردی است که موفقیت یک خانواده را رقم خواهد زد.

در این میان خانواده ای موفّق است که در تبیین حدود و تعریف آزادی اعضای خود مبانی اعتقادی و سنّت های پذیرفته شده دینی و اجتماعی را معیارقرار دهد.

 

7- امنیت اقتصادی

ایجاد منابع کافی مالی از طریق کار و تلاش، علاوه بر ثبات حیات اقتصادی خانواده سبب رعایت بهداشت، پیشگیری و تغذیه مطلوب افراد خانواده می شود که در نجات آنان از افسردگی، ارتقای اعتماد به نفس و شادی و نشاطتأثیرگذار است. در یک خانواده موفّق شوهر خانواده تأمین هزینه های اقتصادی خانواده را به عنوان یک وظیفه به عهده گرفته و دیگران نیز از طریق صرفه جویی و رعایت اعتدال به او یاری می رسانند.

 

8- برنامه ریزی مناسب

زندگی فرصتی است که تنها یک بار به هر کسی داده می شود و خیلی زودتمام می شود. در این میان تنها کسی پیروز خواهد شد که از این فرصت، نهایت استفاده را کرده باشد.[2] با توجّه به این حقیقت یکی از اصول اساسی برای موفقیت در زندگی مشترک و استفاده بهینه از عمر، برنامه ریزی است.

 

9- شاکر بودن

بدون شک زندگی «داشته ها» و «نداشته های» فراوانی دارد. اگر انسان به داشته های خود توجه کند و از آنها لذّت ببرد، راحت تر می تواند، نداشته ها رانیز تحمّل کند، اما اگر کسی داشته های خود را نبیند، زندگی را یکسره محرومیت دانسته و در آن، هیچ نقطه امیدی نمی یابد. خانواده ای موفّق خواهند بود که اعضای آن از سویی از آنچه دارند، آگاه بوده، نسبت به آن شاکر باشند و ازسوی دیگر، نسبت به سختی ها بردبار بوده، از بیتابی کردن و مقایسه خود بادیگران بپرهیزند. کسی که شاکر نیست، از آنچه دارد، بی خبر است و یا آنچه رادارد، نعمت نمی داند و از آن لذّت نمی برد.

انسان بایستی در مسایل معنوی به بالاتر از خودش توجه کند تا رشدو ترقّی نماید و در مسایل اقتصادی به پایین تر از خودش نگاه کند تاحسرت نخورد.

 

 

پی نوشت ها

[1] . روم(30)، آيه 21.

[2] . نهج ‏البلاغه، قصار 21.

 

 

 

منبع: پرسش ها و پاسخ های دانشجویی؛ دفتر: 48 (مهارت های زندگی)، صفحه 230.

 

منتشرشده در روانشناسی و تربیت
این تغییرات به وجود آمده غافل گیر کننده است و یک نوزاد مسیر حرکت خانواده را عوض می کند هرچند آمدنش بسیار شیرین و خوشحال کننده هم است. پژوهش های فراوان نشان می دهد کیفیت روابط حدود دو سوم زوج هایی که اولین فرزندشان به دنیا می آید، افت پیدا می کند و میزان اختلافات بالا می رود. در ادامه این مطلب، به مرور نگرانی های مادر اولی ها و راهکارهای کنترل آن ها می پردازیم بنابراین خواندن این مطلب به زنانی که به زودی و برای اولین بار صاحب فرزند می شوند، توصیه می شود.
منتشرشده در بانوی ایرانی
صفحه1 از8

 

پرتال جامع فرهنگی کوثرنامه،درحوزه فرهنگ عمومی فعالیت میکند .هدف این پایگاه، تأمین نیازمندیهای فرهنگ عمومی خانواده ایرانی است.

 کانال کوثرنامه در تلگرام کانال کوثرنامه در سروش کانال کوثرنامه در ایتا

اینستاگرام

آمـاربازدیـد

امروز252
دیروز392
ماه16247
مجموع1839440

افراد آنلاین

آنلاین

مجوزها

logo-samandehi
بالا